CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal: “Davalar devam etsin, tedarikçiler işlerinin başına dönsün”

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, düzenlediği basın toplantısında yaş sebze ve meyve sektöründe faaliyet gösteren tedarikçilerin tutukluluk süreçlerini, tarımsal üretimde yaşanan sorunları ve iklim politikalarını değerlendirdi. Silivri’deki Marmara Cezaevi'nde tutuklu bulunan tedarikçilerin tahliye edilmesini isteyen Sarıbal, devam eden soruşturmanın çiftçileri ve tarım işçilerini de etkilediğini belirtti.

Basın toplantısına basın emekçilerini selamlayarak başlayan Sarıbal, halkın haber alma hakkının korunması gerektiğini vurguladı. Basının siyasi ve ticari baskılardan bağımsız biçimde görev yapmasının demokratik toplum açısından önem taşıdığını ifade etti.

“İDDİANAME ORTADA YOK”

7 Kasım’da Silivri’deki Marmara Cezaevi'ne gerçekleştirdiği ziyareti anlatan Sarıbal, tutuklu tedarikçilerle görüşmesinin beş kişiyle sınırlandırıldığını söyledi.

Yaş sebze ve meyve piyasasına yönelik soruşturma kapsamında eylül ayında 41 kişi hakkında gözaltı kararı verildiğini, 18 Eylül’de 40 kişinin tutuklandığını hatırlatan Sarıbal, 39 kişinin hâlâ cezaevinde bulunduğunu belirtti.

Soruşturmanın devam etmesine rağmen iddianamenin henüz hazırlanmadığını savunan Sarıbal, “İddianame ortada yok.” sözleriyle tutukluluk sürecine tepki gösterdi.

Görüştüğü tedarikçilerin haklarındaki suçlamaların kendilerine açıklanmasını istediklerini aktaran Sarıbal, vergi incelemelerinin sürmesine karşı olmadıklarını da dile getirdiklerini söyledi.

Cezaevindeki koşullara da değinen Sarıbal, tedarikçilerin 48 kişilik koğuşlarda 55 ila 65 kişinin kaldığını ve bazı tutukluların yere yatak sererek uyumak zorunda olduklarını anlattıklarını ifade etti.

Sarıbal, mali incelemelerde herhangi bir usulsüzlük tespit edilmesi durumunda gerekli işlemlerin yapılabileceğini belirterek “Davalar devam etsin.” dedi. Tedarikçilerin işlerinin başına dönebilmeleri için tahliye edilmelerini istedi.

“ÇİFTÇİYE OLAN BORÇLARINI CEZAEVİNDEN NASIL ÖDEYECEKLER?”

Tutuklulukların yalnızca tedarikçileri değil, üreticileri ve tarım işçilerini de etkilediğini vurgulayan Sarıbal, yaş sebze ve meyve ticaretinin hasattan tüketiciye ulaşana kadar birçok aşamadan oluştuğunu anlattı.

Tedarikçilerin çiftçiden dalında satın aldıkları ürünlerin hasadını, boylamasını ve ambalajlamasını üstlendiğini belirten Sarıbal, ürünlerin daha sonra hallere, pazarlara, marketlere ve ihracat pazarlarına gönderildiğini kaydetti.

Görüştüğü tedarikçilerin satın aldıkları ürünlerin bir bölümünü henüz hasat edemediklerini söylediklerini aktaran Sarıbal, çiftçilere yapılması gereken ödemelerin de aksadığını dile getirdi.

“Çiftçiye olan borçlarını cezaevinden nasıl ödeyecekler?” sorusunu gündeme taşıyan Sarıbal, Çukurova’daki narenciye üretimini, Antalya’daki nar hasadını ve Bursa’daki tarımsal ürünleri örnek gösterdi.

Tarımsal üretimde hasat zamanının önemine işaret eden Sarıbal, tedarikçilerin işlerinin başında bulunamamasının üretim ve pazarlama süreçlerinde sorunlara yol açtığını savundu.

TARIM İŞÇİLERİNİN SOSYAL GÜVENLİK SORUNU

Tarım sektöründeki kayıt dışı istihdama da dikkat çeken Sarıbal, gündelik çalışan tarım işçilerinin önemli bölümünün sosyal güvenlik kapsamında bulunmadığını belirtti.

Hasat, boylama ve paketleme işlemlerinde yüzlerce işçinin görev aldığı işletmelerde işçilik giderlerinin belgelendirilmesine ilişkin sorunlar yaşandığını ifade eden Sarıbal, mevcut çalışma düzeninin mali incelemelerde dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Tarım işçilerinin sosyal güvenceye kavuşturulması amacıyla TBMM’ye kanun teklifleri sunulduğunu hatırlatan Sarıbal, buna rağmen sektördeki yapısal sorunların devam ettiğini kaydetti.

“İTHAL ÜRÜNÜN GİRİŞ FİYATIYLA MARKET FİYATI KARŞILAŞTIRILSIN”

Yaş sebze ve meyve fiyatlarının oluşumuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Sarıbal, görüştüğü tedarikçilerin marketlerin raf fiyatlarını ve ödeme vadelerini belirlediğini söylediklerini aktardı.

İhracat pazarlarında yaşanan sorunlara da değinen Sarıbal, taşımacılık maliyetlerindeki artışın üretici ve tedarikçiler üzerindeki ekonomik baskıyı artırdığını belirtti.

Tedarikçilerle yaptığı görüşmelerde, daha önce 3 ila 4 bin dolar düzeyinde olan bir tırın nakliye giderinin 10 ila 12 bin dolara yükseldiğinin dile getirildiğini söyledi.

Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Adalet Bakanlığına çağrıda bulunan Sarıbal, fahiş fiyat araştırmalarında ithal ürünlerin Türkiye’ye giriş bedelleriyle marketlerdeki satış fiyatlarının karşılaştırılması gerektiğini ifade etti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yüksek faiz politikasını da eleştiren Sarıbal, ekonomik uygulamaların maliyetinin çiftçilere yüklenmemesi gerektiğini savundu.

Sarıbal, “Bedelini kışın soğuğunda, yazın sıcağında alın teriyle üretim yapan çiftçiden çıkarmayın.” ifadelerini kullandı.

“COP31 UYGULANABİLİR KARARLAR ÜRETMELİ”

Basın toplantısında iklim politikalarına da değinen Sarıbal, Antalya’nın COP31 İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yapmasını önemli bulduğunu belirtti.

İklim krizine karşı yalnızca açıklamalar yapılmasının yeterli olmadığını savunan Sarıbal, zirvede alınacak kararların uygulanabilir olması gerektiğini vurguladı.

İklim krizini küresel ekonomik sistemle ilişkilendiren Sarıbal, gelişmiş ülkelerin refahlarını artırırken gelişmekte olan ülkelerin doğal kaynaklarını kullandığını belirtti. Kapitalist ve emperyalist kalkınma modelinin çevresel yıkımdaki rolünün tartışılması gerektiğini ifade etti.

Sarıbal, Venezuela'nın eski Devlet Başkanı Hugo Chávez’in 2009 yılında Kopenhag İklim Zirvesi’nde gündeme getirdiği, iklim bir banka olsaydı çoktan kurtarılmış olacağını ifade eden pankartı hatırlattı.

“SAVAŞLARIN DOĞAYA VERDİĞİ ZARAR DA GÜNDEME ALINMALI”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iklim zirvesinde Gazze’de yaşanan çevresel yıkıma ilişkin değerlendirmelerini ele alan Sarıbal, savaşların doğa üzerindeki etkilerinin uluslararası iklim müzakerelerinde daha kapsamlı biçimde tartışılması gerektiğini söyledi.

Silahlanmaya ayrılan kaynakların büyüklüğüne dikkat çeken Sarıbal, savaşların yalnızca insan yaşamını değil, doğal kaynakları ve ekosistemleri de etkilediğini vurguladı.

Türkiye’deki çevre sorunlarına da değinen Sarıbal, Kaz Dağları, Bergama ve Akbelen’de madencilik faaliyetleri nedeniyle ağaçların kesilmesine tepki gösterdi.

Silahlanmaya ayrılan kaynakların doğayı koruyan, emeği ve toplumsal ihtiyaçları önceleyen üretim modellerine yönlendirilmesi gerektiğini savundu.

“EKOKIRIM TEKLİFİ ÜÇ YILDIR KOMİSYONDA BEKLİYOR”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, Türkiye’de yürürlüğe giren İklim Kanunu’nu da değerlendirdi. Kanunun karbon ticaretini merkeze aldığını savunan Sarıbal, çevresel yıkımı önlemeye yönelik daha kapsamlı hukuki düzenlemelere ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

19 Ekim 2023 tarihinde TBMM’ye sunduğu ekokırım kanun teklifinin hâlâ Adalet Komisyonunda beklediğini belirten Sarıbal, teklifin görüşülmemesine tepki gösterdi.

Sarıbal’ın sunduğu teklif, çevreye ağır ve geniş çapta ya da ağır ve uzun vadeli zarar veren fiillerin ekokırım suçu kapsamında değerlendirilmesini öngörüyor.

Çevreye verilen büyük ölçekli zararların cezai sorumluluk doğurması gerektiğini savunan Sarıbal, ekokırımın suç olarak tanımlanmasının çevrenin korunması açısından önemli olduğunu belirtti.

KÖMÜRDEN ÇIKIŞ TAKVİMİ VE NÜKLEER ENERJİ ELEŞTİRİSİ

Türkiye’nin enerji politikalarına ilişkin görüşlerini de paylaşan Sarıbal, kömür kullanımının sona erdirilmesine yönelik bir takvim ortaya konulmamasını eleştirdi.

Nükleer santral yatırımları ve enerji projeleri kapsamında ormanlık alanlarda gerçekleştirilen ağaç kesimlerine tepki gösteren Sarıbal, enerji politikalarının çevresel etkilerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi.

İklim politikalarının belirlenmesinde çevre örgütlerinin görüşlerinin alınmasını isteyen Sarıbal, karar alma süreçlerinin daha katılımcı yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Sarıbal, tarımsal üretimin sürdürülebilmesi için tutuklu tedarikçilerin durumunun yeniden değerlendirilmesi, çiftçilerin alacaklarının korunması ve çevre politikalarında somut adımlar atılması yönündeki çağrılarını yineledi.