CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış: “Mersinli Üreticinin Bir Yıllık Emeği Korunmalı”

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Mersin ve Çukurova Bölgesi'ndeki narenciye üreticilerinin Karadeniz'de yaşanan güvenlik sorunları nedeniyle karşı karşıya kaldığı ihracat ve lojistik risklerini Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündemine taşıdı. Kış, 23 Eylül 2026 tarihinde sunduğu Meclis araştırması önergesiyle birlikte üç ayrı bakanlığa yönelttiği yazılı soru önergelerinde, Rusya Federasyonu ve Ukrayna pazarlarına erişimde yaşanan sorunların, artan taşıma maliyetlerinin ve ihracatta olası daralmanın üretici üzerindeki etkilerinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.

“Bu Tablonun Bedelinin Yine Üreticiye Ödetilmesi Kabul Edilemez”

Meclis araştırması önergesinin gerekçesinde Mersin ve Çukurova'nın Türkiye'nin narenciye üretimi ve yaş meyve sebze ihracatındaki stratejik konumuna dikkat çeken CHP'li Kış, bölgedeki binlerce ailenin geçiminin narenciye sektörüne bağlı olduğunu belirtti.

Mersin'in limanı, paketleme tesisleri, soğuk zincir altyapısı ve ihracatçılarıyla Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir merkez olduğunu vurgulayan Kış, Karadeniz'deki gelişmelerin yeni hasat döneminde üreticiler açısından belirsizlik oluşturduğunu kaydetti.

Kış, araştırma önergesinde şu ifadelere yer verdi:

“Ancak narenciye bekleyebilen bir ürün değildir. Ürünün hasat zamanı geldiğinde ihracat kanalındaki birkaç günlük veya haftalık aksama dahi ürünün pazara ulaşmasını güçleştirmekte, ihracatçının maliyetlerini artırmakta ve bahçedeki alım fiyatlarını aşağı çekebilmektedir.”

Üreticilerin artan girdi maliyetleriyle mücadele ettiğine işaret eden Kış, “Bu tablonun bedelinin yine üreticiye ödetilmesi kabul edilemez.” değerlendirmesinde bulundu.

Kış, üreticilerin karşı karşıya olduğu ekonomik koşulları ise şu sözlerle aktardı:

“Mersinli üretici zaten yüksek mazot, gübre, zirai ilaç, sulama, enerji, işçilik ve nakliye maliyetleri altında üretimini sürdürmeye çalışmaktadır. Üretici bütün bu maliyetleri karşılayarak bir yıl boyunca bahçesine emek vermekte, ancak hasat zamanı geldiğinde ürününü hangi fiyattan ve hangi pazara satacağını öngörememektedir.”

Mersin–St. Petersburg Arasında Doğrudan Gemi Hattı Önerisi

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Karadeniz'deki güvenlik sorunlarının deniz taşımacılığını olumsuz etkilemesi durumunda ihracatın karayoluna yönelmesinin taşıma kapasitesi ve navlun maliyetleri üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtti.

Araştırma önergesinde, Mersin Limanı'ndan Rusya Federasyonu'nun St. Petersburg Limanı'na doğrudan gemi seferlerinin başlatılması, alternatif karayolu güzergâhlarının oluşturulması, Azerbaycan üzerinden aktarma seçeneklerinin değerlendirilmesi ve taşıma kapasitesinin artırılması gibi çözüm önerilerine yer verildi.

Kış, sorunun yalnızca mevcut ihracat güzergâhındaki geçici bir aksaklık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye'nin yaş meyve ve sebze ihracatının belirli pazarlara ve belirli taşıma güzergâhlarına yüksek ölçüde bağımlı olması, benzer uluslararası krizlerde üreticimizi doğrudan savunmasız bırakmaktadır.”

Rusya ve Ukrayna pazarlarına erişimin sürdürülmesi için diplomatik ve lojistik girişimlerin önemine değinen Kış, Avrupa, Orta Doğu, Körfez ülkeleri ve Orta Asya'da yeni ihracat olanaklarının geliştirilmesini istedi.

Tarım ve Orman Bakanlığına Üretim Maliyetleri ve Destek Soruları

Gülcan Kış, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle sunduğu yazılı soru önergesinde, Mersin'deki 2026 yılı narenciye üretim miktarları ile üretim maliyetlerini gündeme getirdi.

Kış, Bakanlıktan limon, mandalina, portakal ve greyfurt için kilogram başına ortalama üretim maliyetlerini açıklamasını istedi. Rusya ve Ukrayna'ya yönelik ihracatta yaşanabilecek daralmanın üretici fiyatlarına etkisine ilişkin bir çalışma yapılıp yapılmadığını da sordu.

Ürünün dalında kalması veya üretici fiyatlarının maliyetlerin altına gerilemesi durumunda uygulanacak destek mekanizmalarını gündeme taşıyan Kış, kamu eliyle ürün alımı, sanayiye yönlendirme, depolama ve işleme desteği seçeneklerinin değerlendirilip değerlendirilmediğinin açıklanmasını talep etti.

Kış, önergesinde üreticilerin yaşadığı sorunları şu sözlerle dile getirdi:

“Üretenin zarar ettiği, ürünün dalında kaldığı bir tarım düzeni sürdürülebilir değildir. Mersinli üreticinin alın terinin, bir yıllık emeğinin ve bahçesine yaptığı yatırımın korunması kamusal bir sorumluluktur.”

Narenciye üreticilerine ihracat primi, kilogram başına destek, nakliye desteği veya ilave girdi desteği verilmesinin planlanıp planlanmadığını soran Kış, zarar görebilecek üreticilerin borçlarının faizsiz ertelenmesi ya da yeniden yapılandırılması konusunda hazırlık bulunup bulunmadığını da gündeme getirdi.

CHP'li Kış, Tarım ve Orman Bakanlığına yönelttiği son soruda ise şu ifadeleri kullandı:

“İhracat kanallarında yaşanabilecek daralma nedeniyle ürünün dalında kalması hâlinde Mersinli üreticinin zararını kim karşılayacaktır? Üreticinin bir yıllık emeğinin korunması için Bakanlığınızın bugün itibarıyla ortaya koyduğu somut eylem planı nedir?”

Ticaret Bakanlığına İhracat Koridoru ve Alternatif Pazar Çağrısı

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a yönelttiği yazılı soru önergesinde Rusya Federasyonu ve Ukrayna'ya yapılan yaş meyve ve sebze ihracatında yaşanan sevkiyat iptallerinin, gecikmelerin ve kapasite kayıplarının açıklanmasını istedi.

Kış, iki ülkeye ihracatın kesintisiz sürdürülebilmesi için güvenli ticaret ve taşımacılık koridoru oluşturulmasına yönelik diplomatik görüşmelerin bulunup bulunmadığını sordu.

Mersin Limanı ile St. Petersburg Limanı arasında düzenli bir deniz hattı kurulması konusundaki çalışmaları da gündeme taşıyan Kış, hattın faaliyete geçirilmesi için öngörülen takvimin açıklanmasını talep etti.

Deniz taşımacılığındaki sorunlar nedeniyle karayoluna yönelebilecek ihracat talebine dikkat çeken Kış, yabancı plakalı boş tırların geçici olarak Türkiye'den ihracat yükü almasına izin verilmesi seçeneğinin değerlendirilip değerlendirilmediğini sordu.

Azerbaycan üzerinden alternatif aktarma merkezleri kurulması, navlun desteği verilmesi ve yeni ihracat pazarları oluşturulması konularında yürütülen çalışmaların da açıklanmasını isteyen Kış, önergesinde şu ifadelere yer verdi:

“Mersinli üreticinin bir yıllık emeğinin uluslararası gelişmelerin ve lojistik sorunların bedeli hâline gelmesine izin verilmemelidir. İhracat yollarının açık tutulması, alternatif pazarların oluşturulması ve üreticinin ürününün değerinde satılabilmesi kamunun sorumluluğundadır.”

Kış, Ticaret Bakanlığına ayrıca narenciye ihracat sezonu başlamadan önce alternatif ihracat güzergâhlarının neden hazır hâle getirilemediğini sordu.

Ulaştırma Bakanlığına Doğrudan Deniz Hattının Fizibilitesi Soruldu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun yanıtlaması istemiyle de soru önergesi sunan Gülcan Kış, Karadeniz'deki güvenlik sorunlarının deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerine ilişkin güncel risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığını gündeme taşıdı.

Rusya ve Ukrayna limanlarına yönelik seferlerde yaşanan iptal, erteleme ve kapasite kayıplarının açıklanmasını isteyen Kış, Mersin–St. Petersburg arasında başka bir limana uğramadan doğrudan yaş meyve ve sebze taşıyacak düzenli gemi hattının kurulması konusunda çalışma bulunup bulunmadığını sordu.

Kış, doğrudan deniz hattının teknik ve ekonomik fizibilitesinin hazırlanıp hazırlanmadığını, armatörler ve ihracatçı birlikleriyle görüşme gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini ve özel sektörün gemi tahsis etmesini teşvik edecek desteklerin planlanıp planlanmadığını da öğrenmek istedi.

Mersin'in lojistik kapasitesine yönelik yatırımları gündeme getiren CHP'li Kış, 2026 ve 2027 yıllarında soğuk zincir, Ro-Ro, konteyner ve hızlı deniz taşımacılığı alanlarında planlanan yatırımların açıklanmasını talep etti.

Ulaştırma politikalarının üreticinin yaşadığı sorunlardan ayrı değerlendirilemeyeceğini belirten Kış, şu ifadeleri kullandı:

“Mersinli üreticinin ürünü pazara ulaşamıyorsa sorun yalnızca çiftçinin değil; ulaştırma, lojistik ve dış ticaret politikalarının da sorunudur.”

Kış, alternatif lojistik güzergâhların ne zaman işler hâle getirileceğinin de açıklanmasını istedi.

Meclis Araştırması Komisyonu Kurulması İstendi

Gülcan Kış, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca sunduğu araştırma önergesinde, narenciye sektörünün karşı karşıya olduğu sorunların bütün yönleriyle incelenmesi amacıyla Meclis Araştırması Komisyonu kurulmasını talep etti.

Araştırma kapsamında Karadeniz'deki güvenlik sorunlarının ihracata etkilerinin, Rusya ve Ukrayna pazarlarındaki lojistik risklerin, deniz ve karayolu taşımacılığındaki maliyet artışlarının ve alternatif güzergâhların değerlendirilmesi istendi.

Kış, artan navlun maliyetlerine karşı destek seçeneklerinin, ihracat daralmasının üretici fiyatlarına etkilerinin ve ürünün dalında kalması durumunda uygulanabilecek kamu müdahalelerinin de araştırılmasını talep etti.

Üreticinin korunmasının yalnızca tarımsal üretim açısından değil, kırsal istihdam, ihracat gelirleri ve gıda güvenliği bakımından da önem taşıdığını vurgulayan Kış, önergesinde şu ifadelere yer verdi:

“Karadeniz'de ortaya çıkan güvenlik sorununun, Mersinli ve Çukurovalı üreticinin bir yıllık emeğinin yok olmasına neden olmaması için kamu otoritesinin zaman kaybetmeden harekete geçmesi gerekmektedir.”

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Meclis araştırması talebinin gerekçesini ise şu sözlerle tamamladı:

“Mersin üretiyor, Türkiye'ye ve dünyaya gönderiyor. Bu nedenle Mersin'in üreticisinin emeğini, ürününü ve ihracattaki hakkını korumak kamunun ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin sorumluluğudur.”