Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran: “Enerji, Tarım ve İklim Politikaları Ortak Hedefler Doğrultusunda Yürütülmeli”

COP31’DE ENERJİ, TARIM VE İKLİM POLİTİKALARI BİR ARADA ELE ALINDI

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking iş birliğinde düzenlenen “Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması” başlıklı panel, 11 Kasım 2026 tarihinde Antalya’da gerçekleştirildi.

COP31 Mavi Bölge’deki Özel Etkinlik Salonu 4’te düzenlenen panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının birbirini tamamlayan bir yaklaşımla yürütülmesi, su ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi ve uluslararası iş birliğiyle iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması konuları değerlendirildi.

Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan’ın moderatörlüğünü yaptığı oturumda, Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika (WANA) bölgesi arasındaki iş birliği imkânları, su-enerji-gıda güvenliği ilişkisi ve iklim değişikliğine karşı uygulanabilecek politikalar ele alındı.

BURHANETTİN DURAN: “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ YALNIZCA ÇEVRESEL BİR SORUN DEĞİL”

Panelin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, enerji sistemleri ve ekonomik kalkınma üzerindeki çok boyutlu etkilerine dikkati çekti.

İklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir sorun olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Duran, gıda güvenliği, geçim kaynakları ve uzun vadeli toplumsal ve ekonomik istikrar açısından ciddi riskler oluşturduğunu ifade etti.

Duran, ülkelerin değişen iklim koşullarına uyum sağlarken artan enerji ve gıda talebini de karşılayabilmelerinin önemine işaret ederek enerji, tarım ve çevre politikalarının birbirinden bağımsız değil, ortak hedefler doğrultusunda ve eşgüdüm içinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

TEKNOLOJİK YENİLİKLER VE STRATEJİK ORTAKLIKLAR ÖNE ÇIKIYOR

İklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasında bütünleşik politika yapımının, teknolojik yeniliklerin ve stratejik ortaklıkların belirleyici rol oynadığını kaydeden Duran, iklime dirençli tarım uygulamaları ile sürdürülebilir enerji sistemlerinin geliştirilmesinin önemini dile getirdi.

Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika arasındaki iş birliği olanaklarına değinen Duran, enerji, tarım, çevre ve dış politika alanlarında sorumlu kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kaynak verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılması ve başarılı politika modellerinin paylaşılmasının önemine işaret eden Duran, hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektörün ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

İklim taahhütlerinin uygulanabilir ve ölçeklendirilebilir projelere dönüştürülmesi için yatırımların harekete geçirilmesi ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Duran, panelin tarım ve enerji sistemlerinin dayanıklılığını artıracak somut iş birliği alanlarının geliştirilmesine katkı sunmasını temenni etti.

OLIVER MCTERNAN: “COP31 SOMUT EYLEMLERE ZEMİN HAZIRLAMALI”

Panelin moderatörü Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile yürütülen iş birliğine değindi.

McTernan, COP31’in yalnızca söylem ve uzlaşı düzeyinde kalmaması, somut eylem ve uygulamalara zemin hazırlaması gerektiğini vurguladı.

EBUBEKİR GİZLİGİDER: “SU VE GIDA GÜVENLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMANIN TEMELİDİR”

Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider, iklim değişikliğinin gıda güvenliği, enerji arzı, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahı doğrudan etkileyen bütüncül bir mesele olduğunu belirtti.

Su, enerji ve tarım sektörleri arasındaki güçlü ilişkiye dikkati çeken Gizligider, Türkiye’nin su kısıtlılığı gerçeğinden hareketle tarımsal üretim planlamasını mevcut su kaynaklarını esas alarak şekillendirdiğini kaydetti.

11 İLDE 52 İLÇEDE SU TÜKETİMİ DÜŞÜK ÜRÜNLER TEŞVİK EDİLİYOR

Gizligider, 2026-2035 Ulusal Su Planı kapsamında su kısıtı bulunan 11 ildeki 52 ilçede az su tüketen ürünlerin ek desteklerle teşvik edildiğini açıkladı.

Modern basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını belirten Gizligider, Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen Su Verimliliği Seferberliği ile su kaynaklarının daha etkin kullanılmasının hedeflendiğini ifade etti.

Jeopolitik riskler ve fiyat dalgalanmalarına karşı çiftçilerin TARSİM tarım sigortasıyla desteklendiğini de aktaran Gizligider, Türkiye’nin bilgi ve tecrübelerini Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve diğer uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde farklı ülkelerle paylaştığını belirtti.

Özellikle Afrika, Batı Asya ve Kafkasya’daki ortak ülkelerle yürütülen çalışmalara değinen Gizligider, COP31’in taahhütlerden somut eyleme geçiş açısından bir dönüm noktası olması gerektiğini vurguladı.

MAJD AL NABER: “GIDA GÜVENLİĞİ SADECE ÜRETİMDEN İBARET DEĞİL”

WANA Enstitüsü Eski Genel Direktörü ve sürdürülebilirlik uzmanı Majd Al Naber, Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesinde giderek derinleşen kuraklık, su kıtlığı ve gıda güvenliği sorunlarını değerlendirdi.

Suriye, Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Irak örnekleri üzerinden uzun süreli kuraklıkların tarımsal üretim, yeraltı su kaynakları ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki etkilerini anlatan Al Naber, Suriye’de 2006-2009 döneminde yaşanan kuraklığın tarımsal sulama yöntemlerinde değişime yol açtığını belirtti.

Kuraklık nedeniyle çiftçilerin yağmurla beslenen tarımdan yeraltı suyuna dayalı sulamaya yöneldiğini ifade eden Al Naber, bu durumun yeraltı su seviyelerinin düşmesine ve su kalitesinin bozulmasına neden olduğunu kaydetti.

Gıda güvenliğinin yalnızca üretim ve gıdanın mevcut olmasıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Al Naber, erişilebilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve beslenme kalitesinin de bu kavramın temel unsurları arasında bulunduğunu söyledi.

Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında bölgedeki gıda fiyatlarında yaşanan artışın uluslararası tedarik zincirlerine bağımlılığın oluşturduğu kırılganlığı ortaya koyduğunu belirten Al Naber, kaynak verimliliği, iklime dayanıklı tarım, kuraklığa toleranslı ürünler, yenilenebilir enerji ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini çözüm alanları olarak sıraladı.

Yenilenebilir enerjiyle sulama maliyetlerinin düşmesinin yeraltı suyunun aşırı kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulunan Al Naber, su, enerji, gıda ve çevre politikalarının çevresel adalet gözetilerek bütüncül biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

CESAR ABI KHALIL: “SU GÜVENLİĞİ BÖLGESEL İSTİKRARI DA ETKİLİYOR”

Lübnan Milletvekili ve Eski Enerji ve Su Bakanı Cesar Abi Khalil, su, enerji, tarım ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların birbirinden bağımsız politikalarla yönetilmesini mümkün kılmadığını söyledi.

Lübnan örneği üzerinden su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını belirten Abi Khalil, bu durumun gıda güvenliği, ekonomik kalkınma, ulusal egemenlik ve bölgesel istikrar üzerinde de doğrudan etkileri bulunduğunu dile getirdi.

Su kaynaklarının etkin yönetimi için doğal nehir havzalarını temel alan bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini ifade eden Abi Khalil, kamu kurumları, yerel topluluklar, çiftçiler ve sanayi arasındaki koordinasyonun önemine dikkat çekti.

Enerji ihtiyacı yüksek olan su altyapısında güneş enerjisinin işletme maliyetlerini azaltabileceğini ve sistemlerin güvenilirliğini artırabileceğini kaydeden Abi Khalil, enerji maliyetlerinin düşmesinin kontrolsüz yeraltı suyu kullanımına yol açmaması gerektiğini vurguladı.

Abi Khalil, sürdürülebilir su güvenliği için yenilenebilir enerji, modern sulama, atık suyun yeniden kullanılması ve etkin su yönetiminin birlikte planlanması gerektiğini belirtti.

MOHAMED HIGAZY: “SINIR AŞAN NEHİRLER İŞ BİRLİĞİ ARACI OLMALI”

Mısır Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı ve uluslararası su uzmanı Büyükelçi Mohamed Higazy, Nil Nehri’nin tarih boyunca farklı toplumlar ve ülkeler arasında yaşam kaynağı, medeniyet unsuru ve iletişim hattı işlevi gördüğünü ifade etti.

Sınır aşan nehirlerin çatışma yerine iş birliği ve ortak kalkınma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Higazy, Nil Nehri havzasının tek bir ülkeye değil, ortak bir ekosisteme ait olduğuna dikkati çekti.

Higazy, nehirlerin sunduğu su, enerji ve tarım kaynaklarının yanı sıra ulaşım ve bağlantı imkânlarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini söyledi.

Altı yıllık Nil Nehri araştırmaları sonucunda geliştirdiği önerinin su, enerji, tarım, kara ve demir yolu bağlantılarını tek bir planlama yaklaşımında bir araya getirdiğini aktaran Higazy, Etiyopya’dan Sudan ve Mısır’a, Ürdün, Suriye ve Türkiye’ye uzanan enerji bağlantılarının bölgesel iş birliğini güçlendirebileceğini kaydetti.

Ortak kaynakların kolektif ve bütünleşik bir anlayışla yönetilmesi gerektiğini belirten Higazy, nehirlerin ülkeler arasındaki karşılıklı bağımlılığı stratejik iş birliklerine dönüştürme potansiyeline işaret etti.

ABDULLAH EREN: “İŞ BİRLİĞİ SAHADA SOMUT SONUÇLARA DÖNÜŞMELİ”

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, su, enerji, gıda güvenliği ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların birlikte ele alınmasını zorunlu kıldığını belirtti.

İklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin giderek arttığını ifade eden Eren, özellikle küçük ölçekli üreticilerin kuraklık, düzensiz yağışlar ve yükselen üretim maliyetleri karşısında önemli güçlüklerle karşılaştığını söyledi.

Çözümlerin yerel ihtiyaçlar ve koşullar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Eren, TİKA’nın uluslararası kalkınma iş birliği faaliyetlerinde yerel kurumlarla ortak çalışmaya, bilgi ve tecrübe paylaşımına ve sürdürülebilir projelere öncelik verdiğini kaydetti.

Altyapı yatırımlarının eğitim, bakım, teknik bilgi ve kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarıyla desteklenmesinin önemine değinen Eren, kadın çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal eğitimin yaygınlaştırılması ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesinin toplumların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığını artıracağını ifade etti.

TİKA’nın temel hedefinin iş birliğini sahada somut sonuçlara dönüştürürken ortak ülkelerin kendi kalkınma süreçlerine liderlik etme kapasitesini güçlendirmek olduğunu dile getirdi.

Paneldeki değerlendirmelerde, su, enerji, tarım ve iklim politikalarının ortak hedefler doğrultusunda yürütülmesi, bölgesel kaynakların sürdürülebilir yönetimi ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasında öncelikli başlıklar olarak öne çıktı.