Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu Europa Nostra Ödülü 2026’ya layık görüldü

Avrupa’nın miras alanındaki en prestijli ödülleri arasında gösterilen Avrupa Miras Ödülleri - Europa Nostra Ödülleri’nin 2026 yılı kazananları açıklandı. Avrupa Birliği’nin Creative Europe Programı ortak finansmanıyla verilen ödüller kapsamında bu yıl 18 ülkeden 30 proje ve miras savunucusu ödüle layık görüldü.

Türkiye’den ödül alan projeler arasında, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu’nun koordinatörlüğünü yürüttüğü “Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi” projesi de yer aldı. Proje, “Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma” kategorisinde Europa Nostra Ödülü 2026’nın sahibi oldu.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Avrupa’nın önemli kültürel miras ödüllerinden birine layık görülen Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ve proje ekibini tebrik ederek başarı dileklerini iletti.

Deprem Sonrası Kültürel Miras İçin Gönüllü Seferberliği

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Türkiye’nin güneydoğusundaki 11 ilde kültürel miras alanlarında oluşan hasarın belgelenmesi amacıyla çalışma başlatıldı. Depremin ardından kültürel miras alanlarındaki hasara ilişkin güvenilir bilgi eksikliği dikkat çekerken, Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu sosyal medya üzerinden yaptığı çağrıyla meslektaşlarını ve yurttaşları tarihi alanlardaki hasarı belgelemeye davet etti.

Kısa süre sonra Akdeniz Üniversitesi’nden uzaktan algılama uzmanı Doç. Dr. Nusret Demir’in de katılımıyla çalışmalar genişletildi. Aralarında arkeologlar, restoratörler, mimarlar, mühendisler ve öğrencilerin bulunduğu 50’den fazla gönüllüyle dijital izleme sistemi oluşturuldu.

Kamuoyundan gelen bildirimler radar uydu analizleriyle birleştirilirken, 1500’den fazla kültürel miras alanındaki hasar kayıt altına alındı. Çalışma kapsamında afet müdahalesine katkı sağlayacak açık erişimli bir veri kaynağı oluşturuldu.

Ödül jürisi değerlendirmesinde, girişimin doğal afet sonrası hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasına katkısını ortaya koyduğu belirtilirken, yurttaş bilimi, açık veri ve uzaktan algılama yöntemlerinin yenilikçi biçimde bir araya getirildiği vurgulandı.

Kazanan projelerin ödülleri, 28 Mayıs 2026 tarihinde Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nda düzenlenecek Avrupa Miras Ödülleri Töreni kapsamında sahiplerine takdim edilecek.

“1.500’ün Üzerinde Tarihi Alan Belgelendi”

Çalışmaya ilişkin bilgi veren Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, “6 Şubat 2023’te meydana gelen depremler, arkeolojik ve tarihî miras açısından son derece zengin bir bölgede yer alan on bir ili etkiledi. Afet bölgesi UNESCO Dünya Mirası Alanları arasında yer alan Göbekli Tepe, Arslantepe, Nemrud Dağı ile Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri’ni kapsamaktadır.” dedi.

Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, “Birkaç gün içinde sosyal medya üzerinden meslektaşlarımızı ve yurttaşları tarihi alanlardaki hasarı belgelemeye davet eden bir toplumsal çağrı yaptık. Ardından arkeologlar, restoratörler, mimarlar, mühendisler ve öğrencilerden oluşan gönüllü ekip oluşturuldu.” ifadelerini kullandı.

Çalışmalar kapsamında sosyal medya üzerinden izleme sistemi kurduklarını belirten Çilingiroğlu, “Yurttaş gözlemleri ile uydu analizlerinin bir araya getirilmesi, bölgedeki kültürel miras alanlarında meydana gelen deprem hasarına ilişkin ilk büyük ölçekli genel değerlendirmelerden birinin ortaya çıkmasını sağladı. On bir il genelinde 1.500’den fazla arkeolojik ve tarihi alan belgelendi ve değerlendirildi.” diye konuştu.

“Ölçeklenebilir Bir Model Ortaya Koyduk”

Projenin açık erişimli dijital kaynak oluşturduğunu vurgulayan Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, “Girişim herhangi bir bütçe olmadan yürütüldü ve tamamen gönüllü emeğine ile açık erişimli verilere dayandı. Doğal afetlerin ardından hızlı miras değerlendirmesi için ölçeklenebilir ve düşük maliyetli bir model ortaya koydu. Bu yaklaşım başka bölgelerde de uygulanabilir.” dedi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI