Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “67 ilde 261 kazı alanında çalışıyor, 1 milyon 200 bin kültür varlığını dijital sisteme aktarıyoruz”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nde düzenlenen Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi’nde Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen arkeolojik kazılardan dijital müzecilik yatırımlarına, kültür varlıklarının iadesinden yeni müze projelerine kadar birçok başlıkta açıklamalarda bulundu. Ersoy, 67 ilde 261 kazı alanında çalışma yürütüldüğünü, 1 milyon 200 bin kültür varlığının dijital sisteme aktarıldığını ve Haydarpaşa ile Sirkeci gar sahalarının yaşayan kültür merkezlerine dönüştürüleceğini açıkladı.
Cumhurbaşkanlığının himayelerinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinasyonunda düzenlenen Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesinde gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katıldığı kongrede, Türkiye'nin arkeoloji, müzecilik, kültürel mirasın korunması ve dijital dönüşüm alanlarındaki çalışmaları ele alındı.
Program öncesinde Cevdet Yılmaz ve Mehmet Nuri Ersoy, Karahantepe, Sayburç ve Göbeklitepe'de gün yüzüne çıkarılan bazı eserlerin Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesinde ilk kez sergilendiği Taş Tepeler Sergisi'ni ziyaret etti. Farklı ülkelerden bilim insanlarını, müze yöneticilerini ve kültürel miras uzmanlarını buluşturan kongrede, uluslararası müzecilik deneyimleri paylaşıldı.
Yılmaz: “Müzeleri yaşayan eğitim mekânları olarak görüyoruz”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye'de 233'ü Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olmak üzere toplam 692 müze bulunduğunu ve bu müzelerde 4 milyona yakın eserin korunduğunu bildirdi.
2021 yılından bu yana müze ve ören yerlerini 150 milyondan fazla kişinin ziyaret ettiğini belirten Yılmaz, Topkapı Sarayı'ndaki Darphane-i Âmire Külliyesi'nde restorasyonu tamamlanan 7 yapı ve 46 salonun 5 ayrı müze olarak düzenlendiğini ifade etti. Bu çalışmalar kapsamında 10 bini aşkın eserin ziyaretçilerle buluşturulduğunu kaydetti.
Müzelerin yalnızca eserlerin sergilendiği alanlar olmadığını vurgulayan Yılmaz, özellikle çocukların ve gençlerin kültürel mirası yerinde tanımasının önemine dikkati çekti. Yılmaz, müzeleri çocukların merak duygusunu geliştiren ve toplumun her kesimine hitap eden “yaşayan eğitim mekânları” olarak değerlendirdiklerini söyledi.
67 ilde 261 kazı alanında çalışma yürütülüyor
Kongrede konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2023 yılında Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı arkeoloji projelerinden biri olan Geleceğe Miras Projesi'ni hayata geçirdiklerini hatırlattı.
Proje kapsamında arkeolojik kazıların kapsamının genişletildiğini, bilimsel araştırmaların güçlendirildiğini ve kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmaların yıl boyunca sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulduğunu belirten Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“Bu yıl Geleceğe Miras kapsamında 67 ilimizde tam 261 kazı alanında çalışmalar yürüttük. Bu projedeki çalışmalar da dâhil olmak üzere yıl sonunda tüm kazı ve araştırma çalışmalarımızın sayısının 800'e ulaşmasını öngörüyoruz.”
Anadolu'nun insanlık tarihinin en eski yerleşimlerinden büyük medeniyetlerin başkentlerine uzanan önemli bir kültürel zenginliğe sahip olduğunu belirten Ersoy, ortaya çıkarılan eserlerin korunması, bilim dünyasına kazandırılması ve toplumla buluşturulması için müzecilik altyapısına yönelik yatırımların sürdüğünü ifade etti.
1 milyon 200 bin kültür varlığı dijital sisteme aktarıldı
Müzecilik alanındaki dijital dönüşüm çalışmalarına ilişkin bilgi veren Ersoy, Bakanlık tarafından geliştirilen Müze Ulusal Enformasyon Sistemi'ne aktarılan kültür varlığı sayısının 1 milyon 200 bine ulaştığını açıkladı.
Sistem sayesinde müzelerdeki kültür varlıklarının kayıt altına alınması, korunması ve yönetilmesine ilişkin süreçlerin bütünleşik bir dijital altyapıda bir araya getirildiğini belirten Ersoy, envanter, laboratuvar ve kaçakçılıkla mücadele çalışmalarında aktif olarak kullanılan sistemin yeni modüllerle geliştirildiğini bildirdi.
Dijitalleşmenin yalnızca eserlerin kayıt altına alınmasından ibaret olmadığını vurgulayan Ersoy, “Biz, teknolojinin insanla kültürel miras arasındaki bağı zayıflatan değil, güçlendiren bir araç olması gerektiğine inanıyoruz.” dedi.
Sanal müze uygulamalarından Google Arts & Culture ve Museum With No Frontiers gibi uluslararası platformlara, dijital deneyim müzelerinden Turkish Museums üzerinden sunulan ziyaretçi deneyimlerine kadar teknolojinin müzecilik hizmetlerinin her aşamasında kullanıldığını kaydetti.
Haydarpaşa ve Sirkeci yaşayan kültür merkezlerine dönüşecek
Haydarpaşa ve Sirkeci gar sahalarında yürütülen çalışmalara da değinen Ersoy, tarihî mekânların müzeler, sergi alanları, kütüphaneler ve kültür-sanat faaliyetleriyle yeniden toplumun kullanımına kazandırılacağını belirtti.
Bu alanların yalnızca tarihî yapı olarak korunmasının ötesinde, kültürel etkinliklere ev sahipliği yapan yaşayan merkezlere dönüştürülmesinin hedeflendiğini ifade eden Ersoy, şöyle konuştu:
“Müzelerimizi yalnızca bir defa ziyaret edilen mekânlar olarak değil, toplumun tekrar tekrar buluşmak istediği dinamik kültür merkezleri olarak görüyoruz. Bu doğrultuda süreli sergilerimize, eğitim faaliyetlerimize ve ziyaretçi deneyimini geliştiren yenilikçi uygulamalarımıza özel önem veriyoruz.”
Antalya'da sürdürülen yeni müze yatırımıyla sergileme alanlarının önemli ölçüde artırılmasının ve depolarda korunan daha fazla eserin ziyaretçilerle buluşturulmasının amaçlandığını da bildirdi.
Türkiye'de 233 müze ve 149 ören yeri bulunuyor
Bakan Ersoy, 2026 yılı itibarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı 233 müze ve 149 düzenlenmiş ören yerinde kültürel mirasın ziyaretçilere sunulduğunu açıkladı. Bakanlığın denetimindeki özel müze sayısının ise 459'a ulaştığını bildirdi.
Yeni müzelerin inşasının yanı sıra mevcut müzelerin sergileme, koruma, depolama ve ziyaretçi hizmetlerinin de çağdaş standartlara uygun şekilde geliştirildiğini belirten Ersoy, İstanbul Arkeoloji Müzelerindeki kapsamlı düzenlemeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesindeki yenileme çalışmalarını ve farklı şehirlerde hayata geçirilen müze projelerini bu yaklaşımın örnekleri arasında gösterdi.
Gece müzeciliğinden 1 milyonu aşkın ziyaretçi yararlandı
Gece Müzeciliği uygulamasının kapsamına ilişkin de bilgi veren Ersoy, 22 müze ve ören yerinin belirlenen saatlerde gece ziyaretine açıldığını ve uygulamadan 1 milyonu aşkın kişinin yararlandığını söyledi.
Müzelerin değişen ziyaretçi beklentilerine ve gelişen teknolojilere uyum sağlaması gerektiğini belirten Ersoy, müzeciliğin yalnızca koleksiyonların zenginliğiyle ölçülemeyeceğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:
“Artık bir müzenin başarısı yalnızca koleksiyonlarının zenginliğiyle değil; bu koleksiyonları nasıl koruduğu, nasıl yorumladığı, toplumun farklı kesimleriyle nasıl buluşturduğu ve gelecek nesillere nasıl aktardığıyla da ölçülmektedir.”
Türkiye'nin müzecilik politikalarının bilimsel araştırma, koruma, eğitim, teknoloji, erişilebilirlik ve kültürel katılımı bir araya getiren bütüncül bir yaklaşımla şekillendirildiğini kaydetti.
13 bin 574 kültür varlığı Türkiye'ye iade edildi
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulunan Ersoy, Türkiye'nin eserlerin ait oldukları topraklara iadesi konusunda uluslararası iş birliklerini sürdürdüğünü belirtti.
Ersoy, 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye iadesi sağlanan kültür varlığı sayısının 13 bin 574'e ulaştığını açıkladı.
Kültür varlıklarının insanlığın ortak mirası olmasının, ait oldukları toplumların tarihsel hafızasının bir parçası oldukları gerçeğini değiştirmediğini vurgulayan Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“O toplumlara ve topraklara aidiyetlerini ortadan kaldırmaz. Bu konudaki duruşumuz nettir. İşte kültür varlığı kaçakçılığı ile mücadelemizin dayandığı gerçek ve başarımızın altındaki anlayış budur. Bundan ödün vermeden yolumuza devam edeceğiz.”
İklim değişikliği, doğal afetler, çatışmalar ve yasa dışı kültür varlığı ticaretinin kültürel miras üzerindeki tehditlerine de dikkati çeken Ersoy, bu değerlerin korunmasının uluslararası dayanışma gerektirdiğini ifade etti.
UNESCO Dünya Miras Komitesi 2027'de İstanbul'da toplanacak
Türkiye'nin 2027 yılında UNESCO Dünya Miras Komitesi'nin 49. Oturumu'na İstanbul'da ev sahipliği yapacağını hatırlatan Ersoy, toplantının Türkiye'nin kültürel miras alanındaki uluslararası konumunu ve üstlendiği sorumluluğu ortaya koyacağını belirtti.
Ersoy, organizasyonun kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası iş birliğinin geliştirilmesine katkı sağlayacağına inandığını dile getirdi.
2026 yılında yurt içinde 166 sergi düzenlendi
Kültürel mirasın uluslararası alanda tanıtılmasına yönelik sergi çalışmalarını da değerlendiren Ersoy, 2026 yılında yurt içinde 166, yurt dışında ise 2 serginin hayata geçirildiğini bildirdi.
Göbeklitepe ve Taş Tepeler kültürünü Berlin'de, Troya'nın Akdeniz medeniyetleriyle ilişkisini ise Roma'da ziyaretçilerle buluşturan sergilerin Türkiye'nin kültürel mirasının uluslararası görünürlüğünü güçlendirdiğini belirtti.
İngiltere, İtalya ve Danimarka'da düzenlenen, farklı ülkelerin eserlerinin yer aldığı ortak sergilere de Türkiye koleksiyonlarından eserlerle katılım sağlandığını kaydetti.
Müzeciliğin geleceği için uluslararası iş birliği vurgusu
Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi'nin yalnızca mevcut uygulamaların değerlendirildiği bilimsel bir toplantı olarak kalmasını istemediklerini belirten Ersoy, müzeciliğin geleceğine yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmeyi, kurumlar arasında kalıcı iş birlikleri kurmayı ve yeni nesil müzecilik politikalarını tartışmayı amaçladıklarını söyledi.
Dijital dönüşüm, sürdürülebilir koruma, erişilebilirlik, müze eğitimi ve toplumsal katılım gibi başlıkların ele alınacağı kongrede paylaşılacak bilgi ve deneyimlerin uluslararası müzecilik çalışmalarına katkı sağlayacağını ifade etti.
Kongreye verdikleri destek ve himayeleri dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür eden Ersoy, organizasyona katkı sunan ulusal ve uluslararası kurumlara, bilim insanlarına, müze yöneticilerine ve uzmanlara da şükranlarını iletti.
Ersoy, Türkiye Uluslararası Müzecilik Kongresi'nin Türkiye ve dünya müzeciliği adına yeni fikirlerin geliştirilmesine ve kalıcı iş birliklerinin kurulmasına katkı sağlamasını temenni etti.