Millî Eğitim Bakanlığı: “Türkiye Oyun Politika Belgesi ve Eylem Planı” yayımlandı, 90 eylem adımı hayata geçirilecek

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türkiye Oyun Politika Belgesi ve Eylem Planı” yayımlandı. Çocukların oyun hakkının güvence altına alınmasını, oyun kültürünün yaşatılmasını ve oyunun eğitim ile sosyal hayatın doğal bir parçası hâline getirilmesini amaçlayan belgede 6 hedef, 29 politika maddesi ve 90 eylem adımı belirlendi.

Belgede oyun; çocuğun hakkı, toplumun kültürel mirası ve öğrenmenin temel zeminlerinden biri olarak ele alındı. Politika çerçevesi okul öncesinden ortaöğretime kadar tüm eğitim kademeleri ile okul dışındaki öğrenme ortamlarını kapsarken, “hayat boyu oyun” anlayışı doğrultusunda yetişkinler ve ileri yaş gruplarına yönelik yaklaşımı da içeriyor.

2026-2027 Eğitim Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler Genelgesi’nde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin bütüncül eğitim anlayışı doğrultusunda “Maarifin Kalbinde Oyun” temasının esas alınacağı belirtilmişti. Yeni politika belgesiyle bu kapsamda yapılacak çalışmaların ilke ve esasları ortaya konuldu.

ALTI HEDEF BELİRLENDİ

Belgede “oyun hakkını güvence altına almak”, “oyun kültürünü yaşatmak ve gelecek kuşaklara aktarmak”, “oyun yoluyla erdemli insan hedefine katkı sağlamak”, “oyunu eğitimin merkezine yerleştirmek”, “çocuklar için nitelikli, güvenli ve bilinçli dijital oyun iklimi geliştirmek” ve “paydaş sorumluluklarını belirlemek” olmak üzere 6 hedef doğrultusunda politikalar oluşturuldu.

Politikaların uygulanmasında çocuklar, aileler, öğretmenler, okul yöneticileri, yerel yönetimler, üniversiteler ve ilgili sivil toplum kuruluşları temel paydaşlar olarak belirlendi.

TENEFFÜS SÜRELERİ KORUNACAK

Çocukların oyun hakkının güvence altına alınması kapsamında oyun için ayrılan zaman ve mekân, korunması gereken bir kamusal kaynak olarak değerlendirilecek. Teneffüs ve doğal oyun için ayrılan süre kısaltılmayacak. Teneffüs, çocuğun bütüncül gelişimini destekleyen bir öğrenme zamanı olarak ele alınacak.

Teneffüs sürelerine ilişkin mevcut uygulamalar çocukların oyun ve dinlenme hakkı gözetilerek değerlendirilecek. İhtiyaç hâlinde mevzuat düzenlemesi önerileri geliştirilecek. Eğitim paydaşları için etkili teneffüs tasarımına ilişkin rehber hazırlanırken ailelere de okul dışı zamanda oyun ve serbest etkinliklere yer verilmesinin önemi anlatılacak.

GÜVENLİ VE ERİŞİLEBİLİR OYUN ALANLARI GELİŞTİRİLECEK

Okul bahçeleri ve oyun alanlarının çocukların güvenliğini tehdit edebilecek riskleri azaltacak şekilde düzenlenmesi planlanıyor. Oyun alanlarının tek bir oyun türüyle sınırlandırılmaması, farklı oyunlara imkân vermesi, mümkün olduğunca doğal ögeler içermesi ve farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarına cevap vermesi hedefleniyor.

Çocuğun üstün yararını gözeten oyun alanı tasarım rehberi hazırlanacak. Geleneksel oyun zemin çizgilerinin yanı sıra “konuşan duvarlar” ve etkileşimli fiziksel ortamlar yaygınlaştırılacak. Okul bahçelerinin çevre dostu, yeşil ve sürdürülebilir yaşam alanlarına dönüştürülmesine yönelik pilot uygulamalar yapılacak.

Çocukların oyun olanaklarının nitelik, nicelik ve erişilebilirlik açısından değerlendirilmesi için “Oyun Yeterliliği Değerlendirme Kılavuzu” hazırlanacak. Seçilen illerde pilot olarak uygulanacak değerlendirme daha sonra ülke genelinde yaygınlaştırılarak periyodik hâle getirilecek.

Özel gereksinimli ve eğitime erişimi sınırlı çocukların akranlarıyla birlikte oynayabilmeleri için erişilebilir oyun alanlarına ilişkin standartlar belirlenecek. Okul bahçelerinde bütün çocukların oyun alanlarına eşit erişimini destekleyen alan paylaşım modelleri geliştirilecek.

ULUSAL OYUN ENVANTERİ OLUŞTURULACAK

Geleneksel çocuk oyunlarının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla “Ulusal Oyun Envanteri” oluşturulacak. İl millî eğitim müdürlüklerinin koordinasyonunda saha derlemeleri yapılacak ve envanter dijital platform üzerinden açık erişime sunulacak.

UNESCO somut olmayan kültürel miras kapsamında değerlendirilebilecek oyunlar tespit edilerek bunlara ilişkin başvuru dosyaları hazırlanacak. Geleneksel çocuk oyunları şenlikleri ülke genelinde düzenli hâle getirilecek ve oyun kültürüne ilişkin basılı ve dijital içerikler hazırlanacak.

Çocuklar ile ebeveynleri bir araya getiren okul temelli oyun etkinlikleri yaygınlaştırılacak. Yerel oyun belleğinin kayıt altına alınmasına yönelik okul projeleri desteklenecek. Türk dünyasının ortak oyun envanterinin oluşturulmasına yönelik çalışma başlatılacak ve “Türk Dünyası Çocuk Oyunları Şenliği” düzenli hâle getirilecek.

DEĞERLER OYUN YOLUYLA DESTEKLENECEK

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin erdemli insan vizyonu doğrultusunda oyun, değerlerin yaşanarak öğrenildiği, kimlik gelişiminin ve birlikte yaşama kültürünün desteklendiği bir zemin olarak güçlendirilecek.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki değerler ile oyun envanteri eşleştirilerek “değer-oyun matrisi” hazırlanacak. Değerlerin oyun yaşantıları içinde kazandırılmasına yönelik uygulama kılavuzu oluşturulacak.

Toplumsal kurallar ve adabımuaşeretin oyun yoluyla deneyimlenmesini destekleyen uygulamalar geliştirilecek. Adil oyun ve iş birliğine dayalı oyun uygulamalarının eğitim ortamlarında yaygınlaştırılması planlanıyor.

OYUN EĞİTİMİN MERKEZİNE YERLEŞTİRİLECEK

Belgede doğal oyun, rehberli oyun, eğitsel oyun ve oyunlaştırılmış öğrenme öğretim programlarında ayrı ayrı tanımlanacak ve her biri için süre ayrılması öngörülüyor.

“Oyunsever öğretmen” anlayışı doğrultusunda oyun pedagojisine ilişkin mesleki gelişim programları hazırlanacak ve formatör öğretmenler yetiştirilecek. Öğretmen yetiştirme lisans programlarında oyun pedagojisi, oyunlaştırılmış öğrenme ve oyunlaştırma içeriklerinin güçlendirilmesi amacıyla yükseköğretim kurumlarıyla iş birliği yapılacak.

Kriz ve afet durumlarında oyunun psikososyal destek amacıyla kullanımına ilişkin içerikler güncellenecek. Rehber öğretmenlere “oyun yoluyla psikososyal destek eğitimi” verilecek; duygu düzenleme ve psikolojik sağlamlığı destekleyen oyun uygulamaları okul rehberlik programlarına dâhil edilecek.

YERLİ VE MİLLÎ DİJİTAL OYUN İÇERİKLERİ DESTEKLENECEK

Çocuklar için dijital esenlik, güvenlik ve mahremiyeti esas alan nitelikli ve bilinçli bir dijital oyun iklimi oluşturulacak. Çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun dijital oyun içerikleri için ölçütler belirlenecek.

Sosyal etkileşime ve birlikte oynamaya imkân veren eğitsel dijital oyunların geliştirilmesi desteklenecek. Geleneksel oyunlar ile Türk kültürüne ait karakter, mekân, anlatı ve değerlerden beslenen yerli dijital oyun içeriklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecek.

Ulusal oyun envanteri dijital oyun geliştiricilerinin kullanımına açılacak ve geleneksel oyunlar temalı dijital oyun tasarım yarışmaları düzenlenecek.

AİLELER VE YEREL YÖNETİMLER SÜRECE DAHİL EDİLECEK

Ailelerin çocukların oyun hakkını ve gelişimini destekleyen rolünün güçlendirilmesi amacıyla aile eğitimi programlarına oyun modülü eklenecek. Okul-aile iş birliğiyle gerçekleştirilecek oyun etkinlikleri okul yıllık planlarına dâhil edilecek.

Yerel yönetimlerle oyun alanlarının planlanması ve bu alanlara güvenli erişimin sağlanması konusunda iş birliği yapılacak. Mahalle ölçeğinde oyun sokaklarının hayata geçirilmesi ve çocuk dostu şehir yaklaşımı doğrultusunda erişilebilir, güvenli ve nitelikli oyun alanlarının oluşturulması desteklenecek.

Oyuna yönelik çalışmaların kurumlar arası eş güdüm içinde yürütülmesi amacıyla “Ulusal Oyun Koordinasyon Kurulu” kurulacak. Kurulun yılda en az iki kez toplanması ve yıllık değerlendirme raporu yayımlaması öngörülürken üniversiteler ile sivil toplum kuruluşlarının katılımına yönelik danışma kurulu da oluşturulacak.

Türkiye Oyun Politika Belgesi ve Eylem Planı’ndaki 90 eylem adımının 25’inin kısa vadede, 53’ünün orta vadede, 12’sinin ise uzun vadede hayata geçirilmesi planlanıyor.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI