PAZIRIK’TAN YAĞCIBEDİR’E UZANAN EL DOKUMA HALI VE KİLİMLER, İZMİR’DE 500’Ü AŞKIN ESERLE SANATSEVERLERLE BULUŞUYOR

İZMİR’de, Anadolu’nun yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan el dokuma halı ve kilim geleneği, “Pazırık’tan Yağcıbedir’e El Dokuma Halı ve Kilim Sergisi” ile sanatseverlerle buluşuyor. Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında 24 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilecek sergi, Anadolu’nun farklı bölgelerinden 500’ü aşkın eseri bir araya getirerek geleneksel dokuma sanatının tarihini, tekniklerini ve kültürel anlamını gözler önüne serecek.

İzmir’in köklü otellerinden Büyük Efes Swissotel’in 1200 metrekarelik sergi salonunda düzenlenecek etkinlikte, Anadolu’nun zengin desen ve renk dünyası ziyaretçilere sunulacak. Sergide, yalnızca halı ve kilimler değil, her bir dokumanın ardında saklı olan yaşam hikâyeleri de ön plana çıkacak.

PAZIRIK’TAN GÜNÜMÜZE UZANAN KÖKLÜ GELENEK

Türklerin dünyaya kazandırdığı önemli kültürel miraslardan biri olan el dokuma halı sanatı, tarih boyunca farklı coğrafyalara yayılarak günümüze ulaştı. Serginin tarihsel anlatısında özel bir yere sahip olan Pazırık Halısı, erken dönem halı dokumacılığının en dikkat çekici örnekleri arasında gösteriliyor.

Milattan önce 5. yüzyıla tarihlenen Pazırık Halısı, bugün Rusya’nın St. Petersburg kentindeki Ermitaj Müzesi’nde sergileniyor. Türk düğümü olarak bilinen tekniğin de ele alındığı sergi, geleneksel dokumacılığın tarihsel gelişimine ışık tutmayı amaçlıyor.

El dokuma halıların yıllar geçmesine rağmen estetik değerini koruması, renklerinin ve desenlerinin taşıdığı anlam, serginin öne çıkan konuları arasında yer alıyor. Ziyaretçiler, “Her şeyin modası geçerken el dokuma halıların modası neden geçmiyor?” sorusu üzerinden geleneksel sanatın kalıcılığını keşfetme fırsatı bulacak.

500’Ü AŞKIN ESER ANADOLU’NUN DOKUMA HAFIZASINI YANSITIYOR

Sergide Balıkesir’in Sındırgı ilçesiyle özdeşleşen Yağcıbedir halılarının yanı sıra Anadolu’nun farklı yörelerinden gelen çok sayıda eser yer alıyor. Döşemealtı, Taşpınar, Hereke, Kız Yağcıbedir, Bergama, Kula, Selendi, Gördes ve Uşak dokumaları, serginin geniş kültürel çeşitliliğini oluşturuyor.

500’ü aşkın eserin bulunduğu koleksiyonda 200 yıllık halılar da yer alıyor. Her biri farklı bir dönemin izlerini taşıyan dokumalar, kullanılan renkler, motifler ve desenlerle Anadolu insanının yaşam biçimine, inançlarına, umutlarına ve duygularına ilişkin izler sunuyor.

Halıların üzerindeki motiflerin yalnızca süsleme amacı taşımadığına dikkat çekilen sergide, her desenin ayrı bir hikâyeyi temsil ettiği anlatılıyor. Neşe, hüzün, beklenti ve umut gibi duyguların ilmeklere yansıdığı geleneksel dokumalar, ziyaretçilere geçmişle bugün arasında kültürel bir bağ kurma olanağı sağlıyor.

EKREM YAVAŞ: “10 YAŞINDA KARDEŞLERİMLE BİRLİKTE HALI DOKUMAYA BAŞLADIK”

Serginin sahibi, Balıkesir’in Sındırgı ilçesindeki Yağcıbedir Halıcıları Derneği Başkanı ve Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Ekrem Yavaş, yaşamının önemli bir bölümünü halı dokuma sanatına adadı. Geleneksel dokumacılığı yakından tanıyan Yavaş, çocukluk yıllarında edindiği deneyimi şu sözlerle anlattı:

“10 yaşında kardeşlerimle birlikte halı dokumaya başladık. Okul çıkışı 60 sıra dokumazsak annem sokağa çıkarmazdı. Dokumazsak annem terlik veya süpürge sapıyla bizi kapıda beklerdi.”

Çocukluk yıllarından itibaren halı dokuyarak yetişen Ekrem Yavaş, Yağcıbedir halısına duyduğu bağlılığı yıllar içinde kültürel mirası koruma çalışmalarına dönüştürdü. Yavaş’ın rehberliğinde ziyaretçiler, dokumaların yalnızca teknik özelliklerini değil, üretim süreçlerinin arkasındaki emek ve yaşam kültürünü de yakından tanıyabilecek.

“YÖRÜK KIZLARININ SANATÇI, KİMYAGER VE MATEMATİKÇİ OLDUĞUNU GÖRECEKSİNİZ”

Sergi, el dokuma halı ve kilimlerin estetik özelliklerinin yanı sıra üretim sürecinde ortaya çıkan bilgi birikimini de gündeme taşıyor. Geleneksel dokumacılıkta renklerin uyumu, desenlerin oluşturulması, ölçülerin hesaplanması ve doğal boyaların kullanımı, kuşaklar boyunca aktarılan bir deneyimin ürünü olarak öne çıkıyor.

Bu yönüyle sergi, sanatın yalnızca Batılı sanatçılarla özdeşleştirilmesine karşı Anadolu’nun geleneksel üretim kültürünün sanatsal ve teknik boyutunu görünür kılmayı hedefliyor. Dokuma ustalarının desen, renk ve ölçü konusundaki becerileri, geleneksel sanatın taşıdığı çok yönlü bilgi birikimini ortaya koyuyor.

HALI DOKUMA GELENEĞİNİ YERİNDE TANIMA FIRSATI

24 Ekim’de kapılarını açacak sergi, 1 Kasım’a kadar İzmir’de ziyaret edilebilecek. Anadolu’nun farklı yörelerine ait el dokuma halı ve kilimlerin bir arada görülebileceği etkinlikte, eserlerin hikâyelerini dinlemek ve geleneksel dokuma sanatını yakından tanımak isteyenler için kültürel bir buluşma alanı oluşturulacak.

Kaybolmaya yüz tutan el dokuma halıcılığının yaşatılmasına katkı sunmayı amaçlayan sergi, ziyaretçileri Anadolu’nun köklü mirasını keşfetmeye davet ediyor. Geleneksel dokumacılığın inceliklerini öğrenmek, motiflerin taşıdığı anlamları keşfetmek ve ilmek atarak halı dokumayı deneyimlemek isteyen sanatseverler, sergide geçmişin izlerini bugünün dünyasıyla buluşturabilecek.