Prof. Dr. Şervan Gökhan: “Bir ülkenin gerçek serveti yetişmiş insanıdır”

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şervan Gökhan, ülkelerin ekonomik ve siyasi geleceklerinde nüfus yapısının oynadığı role dikkat çekerek, genç nüfusun tek başına avantaj, yaşlı nüfusun ise tek başına dezavantaj olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Prof. Dr. Gökhan, “Demografik fırsat, demografik fatura” başlıklı makalesinde Japonya’dan Güney Kore’ye, Doğu Asya’dan Avrupa ve Afrika’ya uzanan örnekler üzerinden nüfus, kalkınma, üretim, istihdam ve yaşlanma arasındaki ilişkiyi değerlendirdi.

Gökhan’ın çalışmasında öne çıkan temel yaklaşım ise ülkelerin gerçek gücünün yalnızca bugünkü gelirleri, rezervleri veya ekonomik büyüklükleriyle değil, gelecekte çalışacak, üretecek, vergi verecek ve yenilik geliştirecek yetişmiş insan gücüyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği oldu.

“Gelecekte çalışacak yeterli sayıda genç var mı?”

Ülkelerin çoğunlukla kişi başına düşen gelir, millî gelir, rezerv ve askerî güç gibi göstergeler üzerinden değerlendirildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Gökhan, demografik yapının da aynı ölçüde önemli olduğunu ifade etti.

Gökhan, tartışılması gereken temel soruyu, “O ülkenin gelecekte çalışacak, üretecek, vergi verecek, yenilik geliştirecek ve yaşlanan nüfusu taşıyacak yeterli sayıda genç nüfusu var mı?” sözleriyle ortaya koydu.

Ekonomik zenginliğin mevcut sermaye ve üretim kapasitesini gösterdiğini belirten Gökhan, nüfus yapısının ise gelecekte karşılaşılabilecek imkânları ve yükleri gösterdiğini kaydetti.

Prof. Dr. Gökhan, “Fabrikalar, yollar, şirketler ve mali rezervler bugünün serveti, gençler ve çalışma çağındakiler ise yarının üretim kapasitesidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Zengin ama yaşlanan ülkeler için kritik uyarı

Makalede zengin ancak genç nüfusu azalan ülkelerin durumunu Japonya örneği üzerinden değerlendiren Gökhan, çalışma çağındaki nüfus azalırken emekli nüfusun büyümesinin üretimden sosyal güvenliğe kadar birçok alanda baskı oluşturduğuna işaret etti.

Prof. Dr. Gökhan, yaşlanmanın kaçınılmaz biçimde ekonomik çöküş anlamına gelmediğini özellikle vurgulayarak, “Bu kaçınılmaz bir çöküş değil, daha az büyüme potansiyeli, daha çok sosyal harcama ve daha zor siyasi tercihler anlamına gelmektedir.” ifadelerini kullandı.

Teknoloji, verimlilik, kadınların ve ileri yaştaki vatandaşların iş gücüne katılımı ile doğru yönetilen göç politikalarının bu baskıyı azaltabileceğini belirtti.

Genç nüfus tek başına yeterli değil

Genç nüfusun yüksek olduğu ülkeler açısından ise önemli bir fırsat bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Gökhan, bu fırsatın kendiliğinden ekonomik kalkınmaya dönüşmeyeceğinin altını çizdi.

Güney Kore, Tayvan, Singapur ve Çin gibi ülkelerin farklı dönemlerde yaşadığı dönüşümlere değinen Gökhan, genç nüfusun eğitim, sanayi, teknoloji, istihdam ve üretim politikalarıyla buluşturulmasının belirleyici olduğunu ifade etti.

Gökhan, “Demografik avantajın tek başına yeterli olmaması; insan sermayesi, üretim kapasitesi, dışa açıklık ve kurumlarla tamamlanmasıdır.” değerlendirmesini yaptı.

Gençlerin eğitim ve istihdamla buluşturulamaması durumunda ise demografik fırsatın ciddi bir toplumsal baskıya dönüşebileceğine dikkat çekti.

“Genç nüfus kalkınmanın motoru değil, işsizliğin kaynağı haline gelebilir”

Prof. Dr. Gökhan, genç nüfusun doğru değerlendirilememesi halinde ortaya çıkabilecek tabloyu, “Potansiyel doğru kullanılamadığı zaman genç nüfus kalkınmanın motoru değil; işsizliğin, göçün, toplumsal öfkenin ve siyasi istikrarsızlığın kaynağı haline gelebilir.” sözleriyle anlattı.

Özellikle eğitimli gençlerin işsiz kalmasının daha ciddi sonuçlar ortaya çıkarabileceğini belirten Gökhan, beklentileri yükselen ancak ekonomik imkânları aynı ölçüde genişlemeyen kuşakların ülkeler açısından önemli bir yönetim meselesi olduğunu kaydetti.

En büyük risk: Zenginleşmeden yaşlanmak

Makalede en kritik senaryolardan biri olarak “zenginleşmeden yaşlanma” sorununa dikkat çekildi.

Prof. Dr. Gökhan, yeterli sermaye, teknoloji ve verimlilik düzeyine ulaşamadan yaşlanan ülkelerin emeklilik, sağlık ve uzun dönemli bakım giderlerini karşılamakta daha fazla zorlanabileceğini belirtti.

Gökhan, bu durumdaki ülkeler için “Geleceği yoktur ifadesinden ziyade doğru olan, bu ülkelerin hata yapma payının son derece az olduğudur.” değerlendirmesinde bulundu.

Eğitim, teknoloji, verimlilik, iş gücüne katılım ve kurumsal reformların bu ülkeler açısından daha da kritik hale geldiğini vurguladı.

Dünya iki farklı demografik gerçekle karşı karşıya

Prof. Dr. Gökhan, 21. yüzyılda Avrupa ve Doğu Asya’nın önemli bölümünün yaşlanma ve nüfus azalmasıyla karşı karşıya kalırken, Afrika ve Güney Asya’nın bazı ülkelerinde genç nüfusun büyümeye devam edeceğine işaret etti.

Bu farklılığın gelecekte sermaye, teknoloji, iş gücü ve göç hareketleri açısından yeni bir küresel denge oluşturabileceğini belirten Gökhan, yaşlanan zengin ülkeler ile genç nüfusa sahip gelişmekte olan ülkelerin doğru politikalarla birbirini tamamlayabileceğini ifade etti.

Göç, dış yatırım, uluslararası eğitim, uzaktan çalışma ve üretim ağlarının doğru yönetilmesinin her iki taraf açısından fırsat oluşturabileceğini kaydetti.

“Demografi fırsat veya fatura sunar”

Prof. Dr. Şervan Gökhan, makalesinin temel mesajını insan kaynağının niteliği üzerinden ortaya koydu.

Gökhan, “Bir ülkenin gerçek serveti yetişmiş insanıdır.” değerlendirmesinde bulunarak, nüfusun yalnızca sayısına veya yaşına bakılmasının yeterli olmadığını vurguladı.

Genç nüfusun kötü yönetildiğinde yük, yaşlı nüfusun ise doğru politikalarla tecrübe ve ekonomik değere dönüşebileceğini ifade eden Gökhan, “Nüfusun sayısından çok niteliği; yaşından çok sağlığı, eğitimi ve üretkenliği önemlidir.” dedi.

Prof. Dr. Gökhan, değerlendirmesini şu ifadelerle tamamladı:

“Bir ülkenin geleceği, yalnızca kaç çocuğun doğduğuyla değil; doğan çocukların nasıl yetiştirildiğiyle belirlenir. Demografi ülkelere bir gelecek vaat etmez; onlara bir fırsat veya bir fatura sunar. Hangisine dönüşeceğini ise siyaset, eğitim, ekonomi ve kurumlar belirler.”

MAKALE : https://m.star.com.tr/amp/acik-gorus/demografik-firsat-demografik-fatura-haber-2034061/