Türkiye somon ihracatında dünya 11’inciliğine yükseldi, hedef Norveç’in tanıtım modelini örnek alarak ilk üçe girmek.

Türkiye, Türk somonu ihracatında son yıllarda yakaladığı büyümeyle dünya pazarındaki konumunu güçlendirdi. Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya gibi ülkeleri geride bırakarak dünya somon ihracatında 11’inci sıraya yükselen Türkiye, yeni dönemde ilk üç ülke arasına girmeyi hedefliyor. Sektör temsilcileri, bu hedefe ulaşmak için üretimin yanı sıra uluslararası tanıtım, pazarlama, markalaşma ve pazar çeşitliliğinin geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Türk somonunun mevcut durumu ve gelecekteki ihracat hedefleri, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nde düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda ele alındı. Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, TİM Tarım Kurulu, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Sektör Kurulu ile su ürünleri alanındaki sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, sektörün gelişimi için bir araya geldi.

Kızıltan: “Dünya somon ihracatından aldığımız pay yüzde 0,8’den yüzde 1,7’ye yükseldi”

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun 40 ülkeye ihraç edildiğini belirterek sektörün ulaştığı büyüklüğe ilişkin verileri paylaştı.

Kızıltan, 2026 yılının ocak-eylül döneminde Türkiye’nin toplam su ürünleri ihracatının 1 milyar 810 milyon dolara ulaştığını, bu tutarın yüzde 24’ünü Türk somonunun oluşturduğunu ve dokuz aylık Türk somonu ihracatının 431 milyon dolar olarak gerçekleştiğini bildirdi.

Dünya somon ihracatının 39 milyar doları aşan bir hacme sahip olduğunu belirten Kızıltan, ülkelerin ihracat performansına ilişkin şu bilgileri verdi:

“Norveç, 12,5 milyar dolarlık ihracatla ilk sırada yer alıyor. Şili 6,4 milyar dolar, İsveç 4,8 milyar dolarla takip ediyor. Türkiye 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatından yüzde 1,7’lik payla 11. sırada.”

Türkiye’nin son yıllardaki yükselişine dikkat çeken Kızıltan, “2021 yılı sonrasında yakaladığımız ivmeyle Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu, Avustralya’yı geride bıraktık. 2021 yılında dünya somon ihracatında yüzde 0,8 pay alıyorken 2025 yılı sonunda yüzde 1,7’ye yükseldik.” ifadelerini kullandı.

Norveç’in tanıtım modeli Türk somonu için örnek gösterildi

Kızıltan, Norveç’in dünya somon ihracatındaki liderliğinde tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin önemli bir yer tuttuğunu belirterek Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin çalışma modelini örnek gösterdi.

Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin küresel pazarlarda ülkenin deniz ürünlerinin değerini ve bilinirliğini artırmak amacıyla çok kanallı tanıtım faaliyetleri yürüttüğünü aktaran Kızıltan, organizasyonun Norveçli deniz ürünü ihracatçılarının ödediği ihracat vergileriyle finanse edildiğini kaydetti.

Kızıltan, konseyin tanıtım bütçesine ilişkin açıklamasında, “Norveç Deniz Ürünleri Konseyi 2025 yılında çoğunluğu Norveç somonu için olmak üzere 43,5 milyon dolarlık tanıtım bütçesine sahip. 2026 bütçesi 45 milyon dolara yükseldi.” dedi.

Norveç’in tanıtım çalışmalarında farklı ülkelerde reklam faaliyetlerinin yanı sıra tanınmış isimlerle iş birliklerine de yer verdiğini belirten Kızıltan, Norveçli futbolcu Erling Haaland’ın somonun marka büyükelçiliği görevini üstlendiğini ifade etti. Tanınmış şefler, beslenme uzmanları ve sosyal medya içerik üreticilerinin de tanıtım faaliyetlerinde kullanıldığını aktardı.

Türkiye’nin benzer bir tanıtım yaklaşımıyla küresel pazarlardaki görünürlüğünü artırabileceğini belirten Kızıltan, “Türk somonu için Norveç somonuna benzer bir tanıtım programını hayata geçirdiğimiz takdirde dünyanın en çok somon ihraç eden ilk üç ülkesinden biri olacak güce sahibiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Kılıçkaya: “Bugünkü seviye çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı”

Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya, Türk somonunun ihracat performansıyla Türkiye’nin su ürünleri sektöründe ortaya çıkan yeni fırsatların somut örneklerinden biri hâline geldiğini belirtti.

Türk somonuna uluslararası pazarlarda giderek artan bir talep bulunduğunu kaydeden Kılıçkaya, özellikle Rusya ve Vietnam pazarlarının öne çıktığını ifade etti.

Türk somonunun geleceğine ilişkin değerlendirmesinde Kılıçkaya, “Türk somonunun bugün ulaştığı seviyeyi bir sonuçtan ziyade, çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olarak görüyoruz.” diye konuştu.

Türkyılmaz: “Türk somonu ihracatında pazar çeşitliliğini artırmalıyız”

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, Türk somonunun tarım sektöründeki gelişimin dikkat çekici örneklerinden biri olduğunu ve uluslararası pazarlarda önemli bir konum kazandığını söyledi.

İhracatın belirli pazarlarda yoğunlaşmasının yeni pazarlara açılmayı gerekli kıldığını vurgulayan Türkyılmaz, ürün çeşitliliği, ihracat birim değerinin artırılması, kalite, güvenilirlik ve markalaşmanın birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.

Türkyılmaz, standartlaşmanın sektörün sürdürülebilir büyümesi açısından önemine işaret ederek şu ifadeleri kullandı:

“Yeni pazarlara erişim, ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve birim ihracat değerinin yükseltilmesi; kalite, güvenilirlik ve markalaşmayla birlikte ele alınmalıdır. Bugünkü çalıştayın temel başlıklarından biri olan standartlaşma konusunun Türk somonunun sürdürülebilir gelişimi açısından büyük önem taşıdığını ifade etmek isterim.”

Ürün tanımı ve sınıflandırması, kalite özellikleri, hasat ve işleme uygulamaları, izlenebilirlik ve pazarlama süreçlerinde ortak bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Türkyılmaz, Türk somonunun biyolojik açıdan gökkuşağı alabalığı olduğunu, ancak Türkiye’de geliştirilen üretim modeli ve ticari kimliğiyle uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazandığını belirtti.

Türkyılmaz, bu konumun güçlendirilmesi için bilimsel doğruluk, mevzuat, ürün kalitesi, tüketici güveni ve ticari beklentilerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Geçmişte yürütülen çalışmaların birikiminden yararlanarak ortak bir yaklaşım geliştirilmesini ve somut sonuçlara ulaşılmasını önemsiyoruz.” dedi.

Türk somonu ihracatı altı yılda 29 milyon dolardan 520 milyon dolara yükseldi

Türk somonu ihracatı, 2019 yılından itibaren kayda değer bir büyüme gösterdi. Türkiye’nin 2019 yılında 29 milyon dolar olan Türk somonu ihracatı, 2020 yılında 56,8 milyon dolara ulaştı.

İhracat 2021 yılında 131 milyon dolar olarak gerçekleşirken 2022 yılında 363,1 milyon dolara yükseldi. Türk somonu ihracatı 2023 yılında 396 milyon dolara, 2024 yılında 458,5 milyon dolara çıktı. Sektör, 2025 yılında 520 milyon dolarlık ihracatla tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.

Türk somonunun Türk su ürünleri ihracatındaki payı da aynı dönemde önemli ölçüde arttı. 2019 yılında toplam su ürünleri ihracatının yüzde 2,8’ini oluşturan Türk somonu, 2026 yılında yüzde 24’lük paya ulaştı.

Çalıştayda yapılan değerlendirmelerde, Türkiye’nin dünya somon ihracatında ilk üç ülke arasına girebilmesi için mevcut üretim ve ihracat kapasitesinin uluslararası tanıtım faaliyetleriyle desteklenmesi, yeni pazarlara erişimin artırılması ve ortak kalite standartlarının geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.