DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Emin Ekmen: “Bölgesel kalkınmanın bütçedeki payı yüzde 2,20’ye düştü”

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı, Yeni Yol Partisi Grup Başkanı ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bütçe görüşmelerinde bölgesel kalkınma politikalarını değerlendirdi. Bölgesel kalkınmaya ayrılan bütçe payının gerilediğini belirten Ekmen, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) kapsamındaki yatırımların finansmanına, tamamlanmasına rağmen hizmete alınmayan sulama kanallarına ve KOSGEB girişimcilik desteklerindeki düşüşe ilişkin eleştirilerini dile getirdi.

“Bütçe yüzde 40,6 artarken bölgesel kalkınmanın payı yüzde 2,20’ye düştü”

Bölgesel kalkınma programlarına ayrılan kaynakların önceki yıllara göre azaldığını belirten Ekmen, bütçedeki değişimin bölgesel eşitsizliklerin giderilmesi açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ekmen, bölgesel kalkınmanın bütçedeki payının yüzde 2,68’den yüzde 2,20’ye gerilediğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Bölgesel kalkınma programları açısından bütçede çok açık bir gerileme var. İleriye doğru gitmesi gereken bir mevzuda geriye doğru düşüş bulunuyor. Bütçe yüzde 40,6 oranında artarken, bölgesel kalkınmanın payı yüzde 2,68’den yüzde 2,20’ye düşmüştür.”

“Doğu Karadeniz ve GAP illeri gelişmişlik sıralamasında son yirmide”

Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (SEGE) 2025 verilerine dikkat çeken Ekmen, bölgesel kalkınma programlarına dahil olan illerin gelişmişlik göstergelerinde alt sıralarda bulunduğunu belirtti.

Ekmen, bölgesel kalkınma yatırımlarının önemini şu sözlerle anlattı:

“SEGE 2025 verilerine göre Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki ve GAP Bölgesi’ndeki illerin sıralaması neredeyse son yirmi arasındadır. Yani son yirmi içerisinde Doğu Karadeniz Bölgesi illeri vardır. Hemen peşi sırada da GAP Bölgesi illeri bulunmaktadır. Peki, bölgesel kalkınma programına tabi illerde bariz bir durum varken bütçe niçin gerilemiştir?”

“2013 yılında bitirilen sulama kanalı 2024 yılında devreye alındı”

GAP kapsamındaki sulama yatırımlarının tamamlanmasında yaşanan gecikmeleri gündeme taşıyan Ekmen, tarımsal üretim maliyetlerinin azaltılması ile gıda enflasyonunun düşürülmesi arasında doğrudan bağlantı bulunduğunu ifade etti.

Mardin ve Şanlıurfa başta olmak üzere GAP Bölgesi'ndeki sulama projelerinin istenilen düzeye ulaşamadığını belirten Ekmen, tamamlanan bazı kanalların uzun yıllar kullanılmadığını söyledi.

Ekmen, Batman'daki Sol Sahil Sulama Kanalı'nı örnek göstererek şöyle konuştu:

“Yıllardır süregelen bir proje var. Türkiye’de gıda enflasyonunu düşürmenin en önemli yolu girdilerdeki maliyeti azaltmaktır. Mardin’den Şanlıurfa hattından diğer bölgelere kadar GAP bölgesindeki sulama yatırımları istenen seviyede değildir. Bitirilen birtakım sulama kanalları devreye dahi alınmamaktadır. Mesela Batman’da 2013 yılında bitirilen Sol Sahil Sulama Kanalı 2024 yılında devreye alınmıştır.”

Sulama yatırımlarının bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Ekmen, “Bütün bunların bir bütünlük içerisinde ele alınması, değerlendirilmesi ve sulama yatırımlarının bir an önce bitirilmesi gerekir.” ifadelerini kullandı.

“Bakanlığın bütün bütçesi fon dolandırıcılığının üçte biri”

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bütçesini kamuoyuna yansıyan fon dolandırıcılığıyla karşılaştıran Ekmen, GAP ve DOKAP projelerine ayrılan kaynakların yetersizliğini eleştirdi.

Ekmen, bütçe büyüklüğüne ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bakanlığın bütün bütçesi fon dolandırıcılığının üçte biri. DOKAP ya da GAP’a ayrılan para ise yüzde 1-2 seviyesinde. Bu rakamlar da fon dolandırıcılığının maliyetini net olarak ortaya koymaktadır.”

“Üreticiyi destekleyen yatırımlar bütçede yeterince yer bulmuyor”

DOKAP kapsamındaki illerin sosyoekonomik gelişmişlik sıralamalarını da değerlendiren Ekmen, Gümüşhane, Bayburt ve Tokat'ın bulunduğu sıralara dikkat çekti.

Bölgesel kalkınma yatırımlarının yalnızca altyapı projelerinden ibaret olmadığını, üretici gelirleri, yerel işletmeler ve göç hareketleri açısından da önem taşıdığını belirten Ekmen, şu açıklamayı yaptı:

“DOKAP projesi açısından baktığımızda Gümüşhane 65’inci, Bayburt 62’nci, Tokat 61’inci sırada iken maalesef bütçenin gerilediğini; üreticinin gelirlerini artıran, yerel işletmeleri destekleyen ve göç baskısını azaltan yatırımların bütçede yeteri kadar yer bulmadığını görüyoruz.”

“KOSGEB girişimcilik destekleri iki yıl önceki rakamların gerisine düştü”

Bütçe görüşmelerinde Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının (KOSGEB) girişimcilik desteklerine de değinen Ekmen, desteklerin geçmiş yıllara kıyasla gerilediğini belirtti.

Özellikle 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin bütçe rakamları ile hedeflerin girişimciliğin desteklenmesi açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Ekmen, şu sözleri kaydetti:

“Bir başka mevzu KOSGEB’de de girişimcilikle ilgili verilen destekler iki yıl önceki rakamların gerisine düşmüştür. 2025-2026 rakamlarına ve hedeflerine baktığımız zaman girişimciliğin desteklenmesinde çok ciddi bir şekilde gerileme söz konusudur.”

Ekmen, bölgesel kalkınma programlarının finansmanının güçlendirilmesi, GAP ve DOKAP yatırımlarına yeterli kaynak ayrılması, sulama projelerinin tamamlanması ve girişimcilik desteklerindeki gerilemenin giderilmesi gerektiğine ilişkin değerlendirmelerini TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda gündeme taşıdı.