Doç. Dr. Elif Nun: “Yapay zekâ Türk müziğinin derin yapısını tam çözemiyor”

Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı ev sahipliğinde gerçekleştirilen “Dil-Müzik İlişkisi Ekseninde Yapay Zekâ ve Bestecilik” başlıklı seminerde, yapay zekâ teknolojilerinin Türk müziği üzerindeki etkileri uzman bakış açısıyla değerlendirildi. Dr. Seher Erkan’ın koordinasyonunda Konservatuvar Etkinlik Salonu’nda düzenlenen programa; Konservatuvar Müdür Yardımcısı Öğr. Gör. Dr. Ufuk Demirbaş, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Seminerde konuşmacı olarak yer alan sanatçı Doç. Dr. Elif Nun, dil, müzik ve yapay zekâ ilişkisini disiplinlerarası bir perspektifle ele aldı. Türk müziğinin fonetik, prozodi, makam ve usul yapısının yapay zekâ sistemleri açısından önemli teknik zorluklar barındırdığını belirten Doç. Dr. Elif Nun, “Yapay zekâ destekli müzik üretimi, sunduğu tüm teknolojik olanaklara rağmen Türk müziğinin o eşsiz ve karmaşık yapısında ciddi çıkmazlarla karşılaşıyor. Görüyoruz ki yapay zekâ; aksak usullerimizi, ince makam geçişlerimizi, aruz veznini ve prozodik yapıyı tam anlamıyla çözümleyebilmiş değil” dedi.

“Şiir ve melodi arasındaki denge korunamıyor”

Klasik Türk müziğinde söz ve melodi ilişkisinin hayati önemde olduğunu ifade eden Doç. Dr. Elif Nun, yapay zekânın özellikle ezgi ile şiir arasındaki uyumu kurmakta zorlandığını söyledi. Doç. Dr. Elif Nun, “Sistem, çoğu zaman ezgiyi sözle buluştururken hatalı bölünmeler yapıyor. Özellikle klasik Türk müziğimizde şiirin ritmik yapısıyla melodinin uyumu hayati bir önem taşır; ancak yapay zekânın bu hassas dengeyi kurmakta oldukça zorlandığını tespit ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Yapay zekâ sistemlerine verilen komutların her geçen gün daha ayrıntılı hale geldiğini aktaran Doç. Dr. Elif Nun, belirli makamlar, usuller ve tarihsel üsluplar üzerinden yeni eser denemeleri yapılabildiğini ancak sonuçların henüz istenilen derinliğe ulaşamadığını kaydetti.

Dijital veri havuzları ve telif tartışmaları gündeme geldi

Seminerde yapay zekânın beslendiği dijital veri havuzlarının sanatçılar üzerindeki etkileri de ele alındı. Dijital platformlara yüklenen eserlerin yapay zekâ sistemleri tarafından eğitim verisi olarak kullanıldığına dikkat çeken Doç. Dr. Elif Nun, “Bugün dijital ortama yüklenen her müzik eseri, yapay zekâ sistemleri için maalesef birer eğitim verisine dönüşmüş durumda. MESAM ve MSG gibi meslek birliklerine kayıtlı eserlerin yanı sıra, bağımsız platformlarda yayımlanan çalışmalarımız da yapay zekâ modelleri tarafından dolaylı bir öğrenme materyali olarak kullanılıyor” diye konuştu.

Yapay zekânın büyük veri setleriyle beslendiğini ancak çoğu zaman yüzeysel analizler yaptığını belirten Doç. Dr. Elif Nun, “Ortaya çıkan eserler ilk bakışta kulağa başarılı gelse de, geleneksel Türk müziğinin o ince ve ayrıntılı yapısını birebir yansıtmaktan yoksun kalıyor” dedi.

“Üslup taklidi ciddi etik sorunlar doğuruyor”

Yapay zekâ ile birlikte telif hakları alanında önemli hukuki boşlukların ortaya çıktığını vurgulayan Doç. Dr. Elif Nun, sanatçıların üslup ve yorumlarının taklit edilmesinin etik açıdan ciddi riskler taşıdığını söyledi. Doç. Dr. Elif Nun, “Mevcut hukuk sistemimiz, yapay zekânın bu üretimlerindeki hak sahipliği konusunda devasa boşluklar barındırıyor. Eserlerimiz eğitim verisi olarak kullanılmasına rağmen biz sanatçılar bu süreçten hiçbir gelir elde edemiyoruz. Daha da vahimi; bir sanatçının yıllarını vererek oluşturduğu yorum tavrı, ses karakteri ve estetik yaklaşımı saniyeler içinde yapay zekâ tarafından taklit edilebilir hale geldi” ifadelerini kullandı.

Program, katılımcıların sorularının yanıtlanması ve deneyim paylaşımlarının ardından sona erdi. Seminer sonunda Konservatuvar Müdür Yardımcısı Öğr. Gör. Dr. Ufuk Demirbaş tarafından Doç. Dr. Elif Nun’a teşekkür belgesi takdim edildi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI