Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “Aspendos’ta şifanın yaklaşık 1.800 yıllık sembolü gün yüzüne çıktı”

Antalya’daki Aspendos Antik Kenti’nde, Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülen arkeolojik kazılarda sağlık tanrısı Asklepios ile oğlu ve yardımcısı Telesphoros’u birlikte betimleyen yaklaşık 2,20 metre boyunda mermer heykel grubu gün yüzüne çıkarıldı.

Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait eser, Tiyatro Caddesi üzerindeki Doğu Meydanı’nın batı cephesinde bulunan Anıtsal Kapı’nın kuzey kanadına ait yıkıntılar arasında tespit edildi. MS 2. yüzyılın son çeyreğine tarihlenen heykel grubu, dönemin heykeltıraşlık anlayışının yanı sıra Aspendos’taki sağlık ve şifa kültlerine ilişkin veriler sundu.

“ŞİFANIN YAKLAŞIK 1.800 YILLIK SEMBOLÜ GÜN YÜZÜNE ÇIKTI”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından duyurarak, “Aspendos’ta şifanın yaklaşık 1.800 yıllık sembolü gün yüzüne çıktı!” ifadelerini kullandı.

Ersoy, kazının Geleceğe Miras Projesi kapsamında gerçekleştirildiğini belirterek, “Antik kentte yürüttüğümüz kazı çalışmalarında, sağlık tanrısı Asklepios ile oğlu ve yardımcısı Telesphoros’un birlikte betimlendiği 2,20 metre boyundaki mermer heykel grubuna ulaştık. Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait eser, Tiyatro Caddesi üzerindeki Doğu Meydanı’nın batı cephesinde yer alan Anıtsal Kapı’nın kuzey kanadına ait yıkıntılar arasında bulundu.” açıklamasını yaptı.

Heykel grubunun MS 2. yüzyılın son çeyreğine tarihlendiğini aktaran Ersoy, “Figürlerin duruşu, himationun kıvrım düzeni, Asklepios’un yüz tipi ile saç ve sakalındaki yoğun işçilikle dönemin heykeltıraşlık anlayışını yansıtıyor.” ifadelerini kullandı.

ASKLEPİOS TEDAVİYİ, TELESPHOROS İYİLEŞMEYİ SİMGELİYOR

Heykel grubunun ana figürü Asklepios, ayakta ve cepheden, olgun yaşta, uzun ve gür saçlı, sakallı bir erkek olarak betimlendi. Figürün vücut ağırlığının sol bacak üzerine verildiği, sağ bacağının ise hafifçe bükülerek öne ve yana doğru uzandığı görüldü.

Asklepios’un üst gövdesi büyük ölçüde çıplak bırakılırken himationu sol omzunun üzerinden geçirilerek bel ve bacaklarının çevresinde yoğun kıvrımlar oluşturacak şekilde düzenlendi. Figürün sol eliyle himation kıvrımlarını kavradığı belirlendi.

Büyük bölümü günümüze ulaşmayan sağ kolun ise Asklepios’un en önemli simgelerinden yılan sarılı asaya dayanacak şekilde tasarlandığı tespit edildi. Olgun, sakallı ve ağırbaşlı yüz betimlemesinin, Asklepios’un Roma Dönemi’ndeki yerleşik ikonografik özelliklerini taşıdığı değerlendirildi.

Asklepios’un sol ayağının önünde ise ana figüre göre oldukça küçük ölçülerde tasvir edilen Telesphoros bulunuyor. Çocuk görünümündeki Telesphoros, vücudunu bütünüyle örten uzun ve kapüşonlu giysisiyle betimlenirken anatomik ayrıntıları büyük ölçüde gizleyen kıyafet figüre sütunumsu bir görünüm kazandırıyor.

“ŞİFA SÜRECİNİ BÜTÜNCÜL BİÇİMDE ANLATAN GÜÇLÜ BİR SEMBOL”

Bakan Ersoy, iki figürün Antik Çağ’daki anlamlarına ilişkin, “Antik Çağ’da Asklepios hekimliği, tedaviyi ve sağlığın korunmasını; uzun ve kapüşonlu giysisiyle betimlenen Telesphoros ise tedavinin tamamlanmasını, iyileşmeyi ve nekahet dönemini simgeliyordu.” bilgisini paylaştı.

Ersoy, iki figürün aynı kompozisyonda bulunmasının taşıdığı anlamı da, “Bu nedenle eser, hastalığın tedavisinden kişinin bütünüyle iyileşmesine uzanan şifa sürecini bütüncül biçimde anlatan güçlü bir sembol niteliği taşıyor.” sözleriyle açıkladı.

Telesphoros’un Asklepios’un ayağının önünde konumlandırılması iki figür arasındaki kült bağını ortaya koyarken, kompozisyon tedavi ile iyileşmenin birbirini tamamlayan aşamalar olarak ele alındığı ikonografik anlatımı yansıtıyor.

ANITSAL KAPININ YIKINTILARINDA BULUNDU

Heykel grubunun Doğu Meydanı ile bağlantılı Anıtsal Kapı’nın yıkıntıları arasında bulunması, eserin Aspendos’un kamusal ve törensel açıdan önem taşıyan bir bölümünde sergilendiğine ilişkin veri sundu.

Buluntu, Roma Dönemi Aspendos’unda Asklepios kültünün varlığı ve sağlık inancının kent yaşamındaki yeri açısından arkeolojik veriler ortaya koydu. Asklepios’un Telesphoros ile birlikte betimlenmesi de tedavi ve iyileşme kavramlarının kentteki ikonografik anlatımına ışık tuttu.

Figürlerin duruşu, himationun kıvrım düzeni, Asklepios’un yüz tipi ile saç ve sakalındaki yoğun matkap işçiliği, Roma Dönemi heykeltıraşlığının özelliklerini yansıtan unsurlar arasında yer aldı.

Ersoy, keşfin Aspendos açısından önemine dikkati çekerek, “Aspendos’un sağlık kültlerine, inanç dünyasına ve toplumsal yaşamına yeni veriler sunan bu önemli keşif dolayısıyla Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüze, kazı heyetimize ve emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Asklepios ve Telesphoros heykel grubu, sanatsal özelliklerinin yanı sıra Aspendos’un dinsel, toplumsal ve kamusal yaşamının birlikte değerlendirilmesine imkân sağlayan arkeolojik buluntular arasına girdi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI