CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış: “Bakanlıktan Kaçamak Cevaplar, Çiftçinin Zararını Kim Karşılayacak?”

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Mersin'de devam eden narenciye hasat ve ihracat sezonunda limon üreticilerinin karşı karşıya kaldığı düşük alım fiyatlarını, yükselen üretim maliyetlerini ve dış pazarlara sevkiyatta yaşanan sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Ticaret Bakanlığının yazılı soru önergesine verdiği yanıtı değerlendiren Kış, üreticilerin zararlarını önleyecek somut tedbirlerin açıklanmadığını belirterek iki bakanlığa çağrıda bulundu.

Kış, “Navlun desteği sorduk, genel destekleri anlattılar. Üreticinin ürününü nasıl koruyacaklarını sorduk, somut bir tedbir açıklamadılar. Mersinli çiftçinin bir yıllık emeği, ‘değerlendiriyoruz’ cümlesine bırakılamaz.” ifadelerini kullandı.

CHP'li Kış'ın 23 Eylül 2026 tarihinde Ticaret Bakanlığına yönelttiği on soruluk yazılı önergeye, Ticaret Bakanı Ömer Bolat imzasıyla 22 Ekim'de yanıt verildi. Bakanlığın cevabında genel ihracat destekleri, tanıtım faaliyetleri, alternatif taşıma güzergâhları ve Ukrayna ile ticaret anlaşmasına ilişkin bilgilere yer verildi.

Ancak Kış, sevkiyat kayıplarının miktarı, navlun desteği, Mersin–St. Petersburg deniz hattı ve üretici fiyatlarının korunmasına yönelik tedbirler hakkında sorularının yanıtsız bırakıldığını belirtti.

“ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ SATTIĞINDA MASRAFINI KARŞILAYABİLECEK Mİ?”

Erdemli Ziraat Odası Başkanı Rasim Şahin'in 20 Ekim'de kamuoyuna yansıyan açıklamasında, limon alım fiyatlarının kilogram başına 4 ila 15 lira, üretim maliyetlerinin ise 15 ila 20 lira arasında değiştiğini belirttiğini hatırlatan Kış, üreticinin gelir kaybı riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.

Fiyatların ürünün çeşidine, kalitesine ve bahçenin koşullarına göre değişebildiğini ifade eden Kış, üreticilerin aylar süren emeklerinin karşılığını alamama tehlikesi yaşadığını vurguladı.

Kış, “Üretici temsilcisi, alım fiyatlarının maliyeti karşılamadığını söylüyor. Çiftçi gübreye, ilaca, sulamaya, işçiliğe para harcıyor; aylarca bahçesinde çalışıyor. Hasat geldiğinde ise ürününü satıp masrafını çıkarıp çıkaramayacağını düşünüyor. Bakanlığın cevap vermesi gereken soru budur: Mersinli çiftçi bu sezon emeğinin karşılığını nasıl alacak?” dedi.

“SORUNU DA ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİ DE SEZON BAŞINDA İLETTİK”

Mersin Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulunun eylül ayında güvenli sevkiyat, alternatif güzergâhların oluşturulması ve taşıma kapasitesinin artırılması yönünde çağrıda bulunduğunu anımsatan Kış, üretici temsilcilerinin taleplerini sezonun başında Meclise taşıdığını kaydetti.

Yazılı soru önergesinde Rusya ve Ukrayna'ya yönelik narenciye sevkiyatlarında yaşanan iptalleri, gecikmeleri ve kapasite kayıplarını gündeme getirdiğini belirten Kış, güvenli ticaret koridoru oluşturulması, Mersin'den St. Petersburg'a düzenli deniz hattı kurulması ve navlun desteği sağlanması konusunda bilgi istediğini açıkladı.

Bakanlığın yanıtını eleştiren Kış, şunları söyledi:

“Üreticilerimiz yalnızca sorun anlatmadı, çözüm de önerdi. Biz de bu taleplerin hangi aşamada olduğunu sorduk. Bakanlık on soruyu tek başlık altında cevapladı. Kaç sevkiyat aksadı, ne kadar kapasite kaybedildi, hangi destek ne zaman verilecek; bunlar açıklanmadı. Üreticinin önünü görebilmesi için açık karar, yeterli kaynak ve uygulama takvimi gerekiyor.”

“MALİYETİ HESAPLADINIZ, ÜRETİCİYİ KORUMAK İÇİN NE YAPTINIZ?”

Tarım ve Orman Bakanlığının 30 Eylül tarihli duyurusunda, Mersin'deki narenciye üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik toplantı gerçekleştirildiğinin açıklandığını hatırlatan Kış, çalışmanın sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderlerinin değerlendirildiği maliyet çalışmasının üreticiyi koruyacak politikalara dönüştürülmesi gerektiğini ifade eden Kış, Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığına sorular yöneltti.

Kış, “Kamunun elinde maliyet çalışması varsa sonuçlarını açıklayın. Mersin'de limonun, mandalinanın, portakalın kilogram başına üretim maliyetini ne kadar hesapladınız? Bu maliyetlerle bahçedeki alım fiyatlarını karşılaştırdınız mı? Üretici maliyetinin altında satış yapmak zorunda kalıyorsa hangi önlemi devreye sokacaksınız? Maliyet hesabı, çiftçiyi koruyacak karara dönüşmediği sürece bahçedeki sorunu çözmez.” ifadelerini kullandı.

“İHRACAT RAKAMI ÇİFTÇİNİN NET KAZANCINI GÖSTERMİYOR”

Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğinin açıkladığı dokuz aylık verilerde ihracat artışı bulunduğunu belirten Kış, toplam ihracat gelirindeki yükselişin üreticinin kazancını tek başına ortaya koymadığını söyledi.

Birliğin Karadeniz'de güvenli ticaret koridoru oluşturulması yönündeki çağrısına da dikkat çeken Kış, ihracat rakamlarının üretim maliyetleri, bahçedeki satış fiyatları ve çiftçilerin borç yüküyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Kış, “İhracatın artması ülkemiz için değerlidir. Ancak ihracat tablosundaki artış, çiftçinin cebine ne kaldığını tek başına göstermiyor. Üreticinin maliyeti, satış fiyatı ve borcu da o tablonun yanında görülmelidir. Mersin'in ihracattaki gücünü sürdürebilmesi için önce üreticisinin ayakta kalması gerekir.” dedi.

“YENİ HAT ÖNEMLİ, KAPASİTESİ VE MALİYETİ DE AÇIKLANMALI”

Arkas'ın 30 Ekim tarihli açıklamasında, Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna kadar iki gemiyle çalışılması planlanan deniz taşımacılığı servisine ilişkin bilgi verildiğini belirten Kış, alternatif deniz bağlantılarının geliştirilmesinin önemli olduğunu ifade etti.

Ancak yeni hattın üreticilere ve ihracatçılara sağlayacağı katkının somut verilerle açıklanması gerektiğini kaydeden Kış, taşıma kapasitesi, sefer sıklığı, navlun maliyetleri ve kamu desteklerinin netleştirilmesini istedi.

CHP'li Kış, “Yeni bağlantının sezonun ihtiyacını ne ölçüde karşılayacağını, taşıma maliyetini nasıl etkileyeceğini görmek istiyoruz. Kaç ton ürün taşınabilecek, seferler hangi sıklıkla yapılacak, küçük üretici ve ihracatçı bu imkândan nasıl yararlanacak? Bakanlık, özellikle sorduğumuz bu hat hakkında önerge cevabında bilgi vermedi. Şimdi kapasiteyi, maliyeti ve kamunun sağlayacağı desteği açıklamalıdır.” diye konuştu.

“BUGÜNKÜ HASADA BUGÜNÜN ÇÖZÜMÜ GEREKİYOR”

Ticaret Bakanlığının yazılı yanıtında Ukrayna ile Serbest Ticaret Anlaşması'na yer verildiğini hatırlatan Kış, anlaşmanın dış ticarete katkısının önemli olduğunu ancak mevcut hasat döneminde yaşanan sorunlara nasıl çözüm sağlayacağının açıklanması gerektiğini belirtti.

Bakanlığın bilgilendirmesine göre anlaşmanın 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdiğini, mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimlerinin ise 1 Ocak 2027'de uygulanmaya başlayacağını aktaran Kış, çiftçilerin mevcut sezon için acil önlemlere ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Kış, “Anlaşmanın bugünkü taşıma sorununa, navlun maliyetine ve üreticinin satış fiyatına katkısı nedir? Hasat takvimi ilerliyor. Çiftçinin ödemeleri beklemiyor. Bu sezonun ürününü ve üreticisini koruyacak kararların şimdi açıklanması gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

“MERSİN'İN BEREKETİ ÜRETİCİSİNİN BORCUNA DÖNÜŞMESİN”

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığına üretim maliyetlerinin açıklanması, narenciye sevkiyatlarında yaşanan kayıpların kamuoyuyla paylaşılması, navlun desteğine ilişkin karar verilmesi ve üretici örgütleriyle birlikte uygulama takvimi hazırlanması çağrısında bulundu.

Narenciye sektöründeki sorunların yalnızca çiftçileri değil, tarım işçilerini, nakliyecileri, paketleme tesislerini ve bölge esnafını da etkilediğini belirten Kış, Mersin ekonomisinin üretici gelirleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.

Kış, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bu mesele bahçeden limana kadar Mersin'in meselesidir. Üreticinin kazanamadığı yerde tarım işçisi, nakliyeci, paketleme tesisi ve esnaf da etkilenir. Mersinli çiftçi üretmekten vazgeçmesin diye emeğinin karşılığını güvence altına almak zorundayız. Bakanlığın cevabı var; fakat üreticinin kazancını koruyacak somut kararlar o cevapta yok. Biz bu kararların takipçisi olacağız. Mersin'in bereketinin üreticisinin borcuna dönüşmesine izin vermeyeceğiz.”